Thứ Ba, 9 tháng 12, 2014

Nhớ Trường Sa


  • Mai Lĩnh
Hàng năm, khi những cơn áp thấp nhiệt đới liên tục hoành hành trên vùng biển Đông, nhìn mặt biển gầm gào sóng dữ, mưa gió triền miên khắp dải đất miền Trung... rồi đến những ngày mọi nhà rộn ràng chuẩn bị đón mùa xuân mới, những kỷ niệm Trường Sa lại trở về trong tôi, ngọt ngào nỗi nhớ.


Quần đảo Trường Sa với chừng 190 đảo và bãi đá ngầm trải rộng trên một vùng biển Đông, rất xa nhưng cũng rất gần. Hải trình từ vịnh Cam Ranh đến hòn đảo gần nhất - đảo Đá Lát - cũng phải vượt qua 245 hải lý. Từ Đá Lát đi tiếp 147 hải lý nữa mới đến đảo Tiên Nữ, hòn đảo xa nhất phía cực Đông. Hình như ở Trường Sa, mọi thứ đều đối cực, hoặc rất thiếu, hoặc rất thừa. Cư dân trên đảo hoàn toàn là đàn ông, một chiến sĩ làm nhiệm vụ ở đảo ba năm, may mắn cũng chỉ được một lần nhìn ngắm phụ nữ từ đất liền ra đảo.

Đêm phố Hoài

  • Mai Lĩnh
Phố cổ Hội An về đêm đẹp lạ thường. Nét riêng nổi bật nhất là sự thân thiện, dễ chịu với cảm giác yên bình hiếm thấy ở những đô thị du lịch khác. Âm thanh, ánh sáng không thừa thãi, phí phạm; mọi thứ vừa đủ, vừa cho phố đêm lung linh và lòng người lắng dịu. Những nhà hàng, tiệm cà phê không ồn ào, kể cả những chỗ đông người tụ tập, chợ đêm… không khí vẫn nhẹ nhàng, cư xử thân mật nhưng vẫn tôn trọng sự riêng tư của du khách.

Nhiều người vẫn ước ao có dịp lưu lại Hội An vào một đêm rằm để chiêm ngắm hình ảnh phố cổ lung linh dưới anh nến và mà sắc đèn lồng. Thực ra, 365 đêm mỗi năm, bạn vẫn có thể thưởng ngoạn nét đẹp riêng của Hoài Phố và cảm nhận nó với chút tâm tư hoài cổ hoặc thả lỏng tâm hồn cho thời gian trôi chậm lại.

Khoảng sân trước ngôi nhà đầu đường bờ sông (gần chùa Cầu) biến thành sân khấu biểu diễn những vũ điệu dân gian ba miền, những tiết mục nghệ thuật dựa vào động tác biểu diễn và giai điệu âm nhạc để khán giả có thể thưởng thức dù không hiểu được tiếng Việt. Khán giả đứng, ngồi giữa lòng đường, bao quanh sân khấu. Người lớn, trẻ em… cả người địa phương và du khách thuộc nhiều quốc tịch say sưa theo dõi, không ai nói chuyện riêng, không có tiếng huýt sáo ngoài những tràng pháo tay sau mỗi tiết mục.

Nhiều du khách nước ngoài dạo phố đêm đã bị sân khấu này níu chân suốt gần hai tiếng đồng hồ của chương trình văn nghệ “cây nhà lá vườn” này.









Dọc bờ sông Hoài, lề đường Bạch Đằng về đêm là những hàng ăn bình dân, bán những món ăn bình dân, quen thuộc của người xứ Quảng.






Bắp luộc, một đặc sản trứ danh ở Hội An, xưa chỉ có theo mùa nhưng nay sẵn có quanh năm. Sẽ rất đáng tiếc nếu khách du lịch đến Hội An chỉ biết tìm những món cao lầu, mì Quảng và các loại bánh nổi tiếng bán trong nhà hàng mà không thưởng thức các món bình dân, bán lề đường như ốc gạo, đậu hũ, chè bắp, chè xí mà, bắp luộc và những món đặc sản khác như hến xúc, bánh đập… Trong ảnh, một hàng bán bắp luộc trên xe đạp.

Khu phố bán hàng mỹ nghệ, tranh ảnh nghệ thuật, đè lồng được trưng bày khéo léo tạo cảm giác thoải mái cho khách hàng thưởng ngoạn. Ngoài đường, những chiếc lồng đèn giăng ngang xua đi cảm giác u tịch của khu phố cổ nhưng không có những hộp đèn quảng cáo khoa trương như những đô thị thương mại khác.




Người nước ngoài không chỉ là khách du lịch đến Hội An, cũng có người đến rồi trở lại cư ngụ, kinh doanh những món hàng hiệu quốc tế ngay trong lòng phố cổ.




Mọi con đường nội ô phố cổ đều cấm các loại xe có động cơ, phương tiện di chuyển nhanh nhất cho du khách là xích lô. Khách du lịch nước ngoài rất mê loại phương tiện độc đáo này.

Một người Hội An nói vui, “Ban đêm ở đây, ra đường gặp người ngoại quốc nhiều hơn người Việt”. Trong ảnh là hai gia đình đến từ Đông Âu đang dạo phố đêm.


Ai bảo người châu Âu không ăn hàng vặt? Điều đó có thể đúng khi họ ở nhà, những xe bán trái cây, khoai, sắn… ở Hội An có sức hấp dẫn khiến ông Tây, bà Đầm cũng mê. Trong ảnh là một xe bán chuối chiên trên đường phố.



Đường trong phố cổ rất hẹp nên không thể trồng cây lớn cho bóng mát, người dân Hội An có cách riêng để phủ màu xanh khắp phố. Họ trồng các loại cây leo, phủ xanh mái nhà. Ánh sáng chiếu sáng vừa đủ cho nhu cầu, nhưng cái hay nhất là âm thanh cũng vừa đủ, không có cảnh “tranh nhau” giữa các chiếc loa hay con người phải hét vào tai nhau mới nghe được. Khách bộ hành đi khắp phố cổ, đến đâu cũng nghe văng vẳng những làn điệu dân ca hoặc những giai điệu êm dịu phát từ hệ thống loa công cộng đặt dọc đường. Không có tiếng nhạc ầm ĩ phát ra từ các nhà hàng, quán cà phê hay các cửa tiệm trong khu phố. Trong ảnh, một quan cà phê góc phố ở Hội An.



Hai mươi hai giờ, cuộc sống vẫn sinh động trong khu phố nhỏ này; không náo nhiệt như Sài Gòn, nhưng không “ngủ sớm” như cố đô Huế.




Bên bờ sông Hoài, một em bé vẫn đốt những ngọn nến nhỏ trong hoa đăng chờ bán cho khách mua thả xuống dòng nước với những ước nguyện riêng tư của họ.




Và ở một góc phố bên kia sông, cạnh chợ đêm Nguyễn Hoàng, bà cụ này vẫn lặng lẽ ngồi bán những con tò he làm bằng đất nung.

Trấn Hải thành - một di tích bị bỏ quên

  • Nguyễn Khắc Phước


Từ Huế đi về Thuận An, bãi biển du lịch nổi tiếng của Thừa Thiên - Huế, qua cầu Thuận An, rẽ về phía tay phải chừng 100 mét, sẽ thấy dấu tích của một thành cổ nhỏ trông tựa một lâu đài hoang trong truyện cổ tích. Đó là Trấn Hải thành - một bộ phận trong quần thể di tích cố đô Huế - Di sản văn hóa thế giới (1993) và được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia từ năm 1998.

Ngôi thành cổ này nằm ngay trên bãi biển thuộc thị trấn Thuận An (huyện Phú Vang), cách trung tâm thành phố Huế chừng 13 cây số đường bộ. Trấn Hải thành xây dựng từ năm 1813, dưới thời vua Gia Long, có nhiệm vụ phòng thủ mặt biển và kiểm soát mọi tàu thuyền ra vào cửa biển để bảo vệ kinh đô.



Nhìn từ phía biển, bạn sẽ thấy một bức thành vòng cung dài chừng 100 mét, phần lớn bị rêu phong và cây tầm gửi che phủ, một đoạn nhỏ bên phải được xây lại bằng gạch cũ đã lâu, một đoạn bên trái đã đổ nát.





Thành được xây bằng gạch vồ và trát vữa vôi. Vòng thành có chu vi 302,04 mét, đường kính khoảng 100 mét, cao 4,40 mét, dày 12,60 mét.


Bậc thang từ phía đông lên Trấn Hải thành. Đi quanh, tìm mãi cũng không còn thấy dấu tích một ụ súng nào (các tài liệu cho biết có đến 99 ụ súng phòng thủ trên thành lũy này). Như vậy, Trấn Hải thành xưa nay chỉ còn lại bờ thành và tất cả đều hoang phế, không có dấu hiệu có sự quản lý, bảo tồn cần có cho một "Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia".


Trong thành hiện còn một ngôi nhà hoang phế từ lâu, rộng chừng 50 mét vuông, mái đúc bê tông, có một phòng rộng và một phòng nhỏ, cả tường lẫn mái đều thấm đẫm nước.






Nhìn một phần trong quần thể di tích cố đô Huế - Di sản văn hóa thế giới đang bị chính những người vẫn tự hào với danh hiệu đó bỏ quên, chúng tôi chợt nhớ đến câu nói của nhà thơ người Daghestan, Rasul Gamzatovich Gamzatov, đại ý: "Nếu bạn bắn vào quá khứ bằng súng lục, thì tương lai sẽ bắn vào bạn bằng đại bác".

Thứ Bảy, 29 tháng 11, 2014

“Ẩn số” Phan Phụng Thạch

  • Phạm Đình Quát
Thầy Phan Phụng Thạch
Niên khóa 1965 - 1966, lớp đệ Lục 3 học ở phòng đầu gần sân vận động, dãy nhà quay mặt ra đường Quang Trung (nối dài); thầy Phan Phụng Thạch dạy môn Toán làm giáo sư hướng dẫn. Năm học trước, giáo sư hướng dẫn là cô Hảo, dạy Văn - là một phụ nữ dịu dàng, gần gũi, không khí sinh hoạt, học hành trong lớp đầm ấm như một gia đình. Năm học mới bắt đầu hơn một tháng, cái lớp toàn nam sinh này đã trổ mòi quậy phá trong giờ học. Lớp học nằm xa khuất tầm mắt phòng giám thị, một đám con trai bước vào tuổi dậy thì - cái tuổi không muốn làm “con nít” nhưng cũng chưa đủ chững chạc để làm “người lớn”; nhưng nguyên nhân chính, có lẽ do thầy giáo hướng dẫn quá hiền lành, ít nói và hay vắng mặt, bỏ giờ lên lớp.

Thứ Sáu, 28 tháng 11, 2014

Chi lạ rứa!

Nguyễn Thị Hoàng (*)
  • Nguyễn Thị Hoàng 
Chi lạ rứa, chiều ni tui muốn khóc,
Ngó chi tui đồ cỏ mọn, hoa hèn.
Nhìn chi tui hình đom đóm đêm đen,
Cho tui tủi bên ni bờ cô tịch.

Tui ao ước có bao giờ tuyệt đích,
Tui van xin răng mà cứ làm ngơ.
Rồi ngó tui, chi lạ rứa hững hờ,
Ghét, yêu, mến, vô duyên và trơ trẽn!

Tui đã tắt nỗi ngại ngùng bẽn lẽn,
Bởi vì răng, ai biết được người hè.
Nhưng màu chiều đã rũ bóng lê thê,
Ni với nớ, có chi mô gần gũi!

Chi lạ rứa, răng cứ làm tui tủi?
Tàn nhẫn chi với một đứa thương đau!
Khối tình câm nên không sắc, không màu,
Và vạn thuở chẳng nên câu luyến ái!

Chi lạ rứa, người cứ làm tui ngại,
Biết sông sâu hay cạn giữa tình đời?
Bên ni bờ vẫn trong trắng chơi vơi,
Mà bên nớ trầm ngâm mô có kể.
Tác phẩm đầu tay của NTH.


Không muốn khóc, nhưng cứ từng ngấn lệ,
Đọng làn mi ấp ủ mối tâm tình.
Bên ni bờ hoa thắm bớt tươi xanh,
Mà bên nớ huy hoàng và lộng lẫy.

Muốn lên thuyền mặc sóng cuồng xô đẩy,
Nhưng thân đau nên chẳng dám đánh liều.
Đau chi mô có lẽ hận cô liêu,
Mà chi lạ rứa hè, ai hiểu nỗi!

Tui không điên cũng không hề bối rối,
Ngó làm chi thêm tủi nhục đau thương
Tui biết tui là hoa dại bên đường,
Không hương sắc, lạ rứa hè, người hỉ?

Tui cũng muốn có một người tri kỷ,
Nhưng đường đời như rứa biết mần răng!
Tui muốn kêu, muốn gọi, muốn thưa rằng:
Chờ tui với! A, cười chi lạ rứa?

Tui không buồn sao mắt mờ lệ ứa,
Bởi vì răng tui có hiểu chi mô!
Vì lòng tui là mặt nước sông hồ,
Chi lạ rứa, bên ni bờ tui khóc.

___________________________________________________________________

(*) Nhà văn Nguyễn Thị Hoàng - bút danh Hoàng Đông Phương - sinh năm 1939, quê ở làng Quảng Điền, xã Triệu Đại, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Bà học trường Đồng Khánh (Huế) rồi vào Đại học Luật và Văn khoa Saigon nhưng bỏ ngang sau năm thứ 2. Sau đó, có thời gian bà dạy học, viết văn, làm thơ.
Nổi tiếng với tác phẩm đầu tay là tiểu thuyết Vòng tay học trò (năm 1966). Một số tác phẩm khác: Về trong sương mù (1967) - Trên thiên đường ký ức (1968) - Một ngày rồi thôi (1969) - Nước mắt (1969) - Cho đến khi chiều xuống (1969)…

* Nguồn: https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/2012/10/07/nha-van-nguyen-thi-hoang-nguoi-dan-ba-dep/

Thứ Năm, 27 tháng 11, 2014

Vườn cò Bằng Lăng

  •  Mai Lĩnh
Trước đây, khách du lịch đi trên tuyến đường từ Châu Đốc về Cần Thơ thường ghé tham quan vườn cá sấu ở Long Xuyên rồi mới ghé qua vườn cò Bằng Lăng. Nay thì chỉ còn vườn cò là địa chỉ thu hút khách du lịch vào mỗi buổi chiều trên tuyến đường này.

Vườn cò Bằng Lăng là một trong những sân chim lớn và hấp dẫn nhất trong số các sân chim khác ở Cà Mau, Bạc Liêu, Đồng Tháp, An Giang, Hậu Giang ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Sân chim này ở xã Thới Thuận, quận Thốt Nốt, cách thành phố Cần Thơ 52km theo quốc lộ 91 đi Long Xuyên. Vườn rộng hơn 2 héc ta và có trên hàng chục ngàn con chim, cò, cồng cộc… sống chung trong vườn lẫn với hàng ngàn chim các loại. Chỉ riêng cò, ở đây có nhiều loại như cò ruồi, cò cá, cò ngà, cò ma, cò xanh, cò lép, cò đúm, cò sen, cò quắm… Loại nhỏ nhất là cò lép, chỉ nặng chừng 150g. Lớn nhất là cò ngà, cò quắm nặng hơn 1 kg.



Du khách có thể đi bằng ghe xuồng chạy ra sông Hậu rồi cặp theo con rạch nhỏ dẫn vô vườn cò hay có thể đi xe mô tô, xe đạp men theo con đường bê tông dưới hàng tre rợp bóng mát uốn lượn theo dòng kênh rạch hiền hòa.



Thời gian ngắm cảnh vườn cò thích hợp nhất vào khoảng 5 giờ chiều. Đây là thời điểm cò tìm về tổ. Chúng hạ cánh ngược với hướng gió, chúng chao cánh, lượn qua lượn lại rồi sà xuống trên những cành cây đong đưa theo gió.



Giống cò ruồi lông trắng, mỏ vàng chân đen chiếm khoảng 80% số chim ở vườn này. Một con nặng chừng nửa kg.


Thời gian cò về mỗi chiều kéo dài gần hai tiếng đồng hồ, những con đi ăn xa về muộn thường bị chiếm chỗ, phải tìm chỗ đậu xa những cặp “vợ chồng” để tránh đòn ghen thường rất dữ dội.
Trong vườn cò có một tháp quan sát cao khoảng 10 mét, từ đó, du khách có thể ngắm nhìn, chụp ảnh những đàn cò bay về vườn sau một ngày kiếm ăn khắp nơi.

Thăm vườn cò, trò chuyện với ông Bảy Thuyền (Nguyễn Ngọc Thuyền) chủ nhân khu vườn này, du khách sẽ được nghe những câu chuyện kể thú vị về cò và các loài chim ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ông Bảy Thuyền có lối nói giản dị nhưng rất có duyên và nhiều thông tin, kiến thức thực tiễn về đời sống các loài chim.
________________________________
Đã đăng trên The Saigon Times Online.

Thứ Hai, 24 tháng 11, 2014

Chợ sò Hà Thủy

  • Đỗ Thành 
Chợ sò Hà Thủy. Ảnh: Huỳnh Nam

Đất Bình Thuận xưa rày vốn có nhiều thắng cảnh. Từ thuở nao, người ta đã biết đến bãi Thương Chánh, lầu ông Hoàng, sở Muối, sông Cà Ty, bến cảng Tuy Phong, bãi biển Mũi Né, đảo Phú Quý... Ngoài ra, Bình Thuận còn có những nơi ít người chú ý nhưng có sức hấp dẫn với những tay du lịch bụi và những người say mê nhiếp ảnh. Chợ sò Hà Thủy là một ví dụ. 

Những tay săn ảnh thường muốn đi vào ngõ ngách của mọi địa phương để quan sát và ghi hình cuộc sống và công việc làm ăn thường ngày của người dân tại chỗ, thể hiện sắc thái văn hóa và nét riêng của mỗi địa phương.

Thứ Năm, 20 tháng 11, 2014

Lễ hội

  • Tư Miền Biển
Trong vài thập niên gần đây, cụm từ “lễ hội” được dùng nhiều đến mức... 'loạn xà ngầu'; nhiều trường hợp lại có thêm cái đuôi “truyền thống” nữa. Thế nhưng, vài lần tôi cắc cớ, hỏi thử mấy nhà tổ chức thì họ ngắc ngứ, không biết việc họ đang làm là cái... "lễ" gì!
Cùng với sự lạm phát “lễ hội” thì danh từ kép “hội hè” ít khi nghe nhắc tới. Mặc dù trong Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn Ngữ học (NXB Khoa học Xã hội - Hà Nội - 1988) chỉ có mục từ “hội hè” mà không hề có mục từ “lễ hội”.
Lâu nay, chắc bạn đọc thường nghe nói tới “lễ hội đâm trâu” của các dân tộc ở Tây nguyên. Thực ra, đâm trâu chỉ là một nghi thức, một ‘tiết mục’ trong những dịp ăn mừng nào đó của một gia đình hay buôn làng như các ngày cúng mừng lúa mới, mừng nhà mới, lễ bỏ mả... người ta giết trâu ăn mừng. Sau nghi thức đâm trâu, họ xẻo thịt dâng cúng thần linh trước khi chia phần cho mọi người cùng ăn uống, ca múa với nhau. Tập quán này hình thành từ truyền thống gắn bó cộng đồng buôn làng, mọi việc đều chia sẻ với nhau, cùng làm cùng hưởng. Thế thôi, chẳng phải là ngày hội và tự thân việc đâm trâu không phải là lễ.
Trong vài thập niên gần đây, có những hoạt động văn hóa do cơ quan, đoàn thể... tổ chức hội thi, hội diễn như một công tác của họ, nhưng dựa vào các tập quán sinh hoạt cộng đồng người Tây nguyên và gọi đó là những lễ hội. Những sự kiện đó mang tính “sân khấu hóa” hoạt động ngoài trời, hoàn toàn không đúng - thậm chí là không phù hợp - với bản chất, ý nghĩa của sự việc mà chỉ nặng phần trình diễn. Trong một số trường hợp, bà con người dân tộc Tây nguyên đóng vai trò diễn viên, múa may cho đám đông khán giả từ nơi khác đến xem vì hiếu kỳ và phục vụ cho các nhà nhiếp ảnh, quay phim... là chính.
Ảnh: Huỳnh Công Bá (TPHCM)

Thứ Tư, 19 tháng 11, 2014

Hàng rong và tiếng rao trên đường phố Hà Nội xưa


Những tiếng rao không chỉ chứa đựng giai điệu ngọt ngào, trong nó còn có cả hương thơm, mùi vị, màu sắc, có tính kích thích tất cả các giác quan của chúng ta.

Tiếng rao của những người bán hàng rong khiến cho phố phường tại các đô thị của Việt Nam trở nên rất sinh động. Điều này khiến cho những người nước ngoài cảm thấy thú vị. Tuy vậy, rào cản ngôn ngữ thường khiến cho họ không hiểu gì cả.

Để “giải mã” những âm thanh đặc biệt kể trên, vào năm 1929, tác giả Pháp F. Fénis đã xuất bản một cuốn sách mỏng có tiêu đề “Hàng rong và tiếng rao trên đường phố Hà Nội” (Les marchands ambulants et les cris de la rue à Hanoi). Cuốn sách gồm 40 trang đã mô tả khá đầy đủ về các loại hình hàng rong và tiếng rao tương ứng ở Hà Nội thông qua hình ảnh và khuôn nhạc minh hoạ.

Những hình vẽ minh hoạ trong ấn bản này do các học viên Trường Mỹ thuật Đông Dương, trong đó có Tô Ngọc Vân - người sau này trở thành hoạ sĩ nổi tiếng của Việt Nam - thực hiện.

Gió mùa ở Ninh Thuận là gió gì?


Chiều thứ Ba (18/11/2014) khi đi ngang địa phận tỉnh Ninh Thuận - suốt từ ga Tháp Chàm (khá xa biển) cho đến vùng bờ biển Cà Ná - nhìn qua cửa kính tàu lửa, tôi thấy hai bên đường, những cây dừa, dương liễu và các loại cây thấp hơn đều nghiêng hẳn về phía nam bởi gió thổi mạnhk liên tục. Cảnh vật trông như mùa gió Nam ở Phú Yên hay gió Lào ở Quảng Trị. Do ngồi trong toa tàu kín nên tôi không biết nhiệt độ bên ngoài thế nào.

Gọi cho một đồng nghiệp ở Phan Rang, mười phút sau được cho biết đó là gió ‘nồm’; theo một người dân địa phương, đây là gió mùa ở vùng này. Khoảng một giờ sau, bạn đồng nghiệp lại cho biết, vài người khác ở Phan Rang bảo đây là gió ‘bấc’.

Xưa nay, gió nồm dịu mát và mang độ ẩm từ phía đông nam thổi vào mùa hạ; còn gió bấc (tức là gió mùa đông bắc) đưa khí lạnh từ phương bắc xuống, thường không có sức gió mạnh như vậy.

Mở cổng thông tin của UBND tỉnh Ninh Thuận và Wikipedia ra tìm cũng không thấy nói chính xác tên gọi ngọn gió thổi mạnh liên tục theo hướng bắc nam này gọi tên là gì. Đành... chờ, khi có điều kiện sẽ tìm hiểu sau vậy!
Ảnh trên chụp phía bên phải đoàn tàu đang chạy hướng vào Sài Gòn. Các ảnh dưới chụp bên trái đoàn tàu.