Con dê “tìm trai”

• Phương Hà

Từ mặt trận về tòa soạn, như thường lệ, tôi ngược dòng suối nhỏ nước từ đâu trong lòng núi chảy ra, rỉ rả ngay cả giữa mùa gió Lào hun hút luồn qua Đông Trường Sơn. Tòa soạn Báo Quân Giải phóng của Quân khu Trị - Thiên - Huế, nơi tôi làm phóng viên đóng ở lưng chừng ngọn núi này, đã khá lâu chưa phải chuyển cứ, vì thông thường để tránh bị máy bay Mỹ với công nghệ trinh sát điện tử tối tân nhất phát hiện, cứ một vài tháng, thậm chí có khi “chưa ấm chỗ”, chúng tôi phải di dời nơi trú quân.

Saigon một thời

• Đỗ Thành

Tôi sính dùng ý “một thời” để gọi Saigon, mảnh đất thân yêu đã lưu lại trong tôi rất nhiều hình ảnh và kỷ niệm đẹp.  Bởi vì chợt một chiều nào đó em gái Saigon đã ghé lại thăm tôi trong chiếc áo dài thiên thanh, hay màu vàng óng ả, hoặc màu đỏ của phượng vỹ.

Tôi chưa đến độ lãng mạn nhìn em Saigon “uống ly chanh đường, thấy môi em ngọt” hay “Nắng Saigon anh đi mà chợt mát, bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông”... Ông thiên sanh không phú cho tôi cái tài để ca tụng em, người con gái Saigon.

Mẹ con

• Hoàng Đằng

Như thường lệ, ăn tối xong, ông Kha, bà Hiền lên phòng khách xem TV. Ông Kha 65 tuổi, bà Hiền cũng gần 60. Hai ông bà xưng hô với nhau “anh, em” ngọt xớt, chứ không như ở trong khu phố này, đa số dân sống bằng nghề lao động chân tay, do vất vả, mệt nhọc, sử dụng ngôn ngữ cộc lốc - thậm chí cộc cằn. Những cặp vợ chồng ngang tuổi ấy hay nhiều hơn thường gọi nhau “ông mụ”; những cặp trẻ hơn thường gọi nhau “mi, tau”.

Ông Kha là giáo viên hưu trí; bà Hiền làm nghề buôn bán, có một sạp hàng quần áo buôn bán rất chạy trên chợ.

Chờ chồng

• Hoàng Đằng

- Cháu tìm mô đó ... pha cho mự méng nước, mự khát từ đầu hôm đến chừ mà không biết nhờ ai. Mự thều thào khi thấy tôi bước vào.

Mự già yếu, bị tai biến nằm liệt giường từ hơn một năm nay.

Mự ở cái lều nhỏ dựng sâu trong vườn nhà một đứa cháu gọi bằng o. Cỏ và cây mắc cỡ ràng rịt lối nhỏ vào nhà. Nhà yên tĩnh lắm - cái yên tĩnh bất tiện đối với cảnh sống cô đơn.

Mự “hồi tôn” về với người ruột thịt, hy vọng sau khi chết linh hồn có người hương khói.

                                    

Mùa thu năm Ất Dậu (1945), mặt trận Việt Minh giành chính quyền cả nước. Ở làng, bộ máy chính quyền mới được thành lập để thay các hương chức thời phong kiến. Một trung đội dân quân tự vệ ra đời để bảo vệ chính quyền cách mạng. Thanh niên trong làng cả nam lẫn nữ đều hăng hái tham gia lực lượng vũ trang này.

Thủy chung như... cá ngựa!

• Mai Lĩnh

Từ nhiều thế kỷ trước, người Trung Hoa đã dùng cá ngựa để trị chứng hói đầu, bệnh suyễn, chứng bất lực tình dục. Cũng từ lâu, ở châu Âu, người ta dùng cá ngựa để kích thích quá trình tạo sữa cho phụ nữ. Bây giờ, cá ngựa còn là phương thuốc phòng, chữa chứng xơ cứng động mạch và tăng cường "sức chiến đấu" cho quý ông trong chốn phòng the. Chả thế mà chỉ tính riêng ở Trung Quốc, có năm đã tiêu thụ đến 6 triệu con cá ngựa.

Vì đâu nên nỗi?

• Hoàng Đằng

Anh luôn ở trong nhà. Việc đi ra ngoài đơn giản thế mà, đối với anh, cũng không được.

Cánh tay phải co rút, khuỷu tay thành một góc vuông, bàn tay cong queo nằm ngang ngực, bàn chân bên phải kéo lết, nhấc không lên, muốn di chuyển, anh phải chống gậy. Quần áo nhàu nát, trông không được sạch sẽ, đầu tóc rối bù xù, anh mới 50 tuổi mà dáng dấp như một ông cụ 80.

Người đàn bà ngủ chợ

• Hoàng Đằng

Tối tối, khi chợ vắng người, những ngọn đèn néon thắp sáng đình chợ, một phụ nữ trạc trên 60 ôm một bao gai trong đựng một chiếc chiếu, một cái màn, một cái chăn đến dọn chỗ ngủ trên dãy sạp hàng quần áo. Chiếc chiếu lác sờn nhiều chỗ trải ra trên mặt phẳng gồ ghề; cái màn căng lên ố vàng chông chênh không thẳng; cái chăn xếp làm gối, lâu ngày không giặt, lỗ chỗ ghét bẩn.

Ảnh minh họa: Đào Quang Minh

Người buôn bán ở chợ không lạ lùng gì người phụ nữ này, ai cũng quen biết và gọi tên là chị Hoa.

Hoa sinh ra và lớn lên, ở cùng với mẹ tại một làng quê ven thị trấn. Cha đi theo Việt Minh, không có mặt ở nhà, thỉnh thoảng lén lút về với mẹ vào lúc đêm tối. Cha mẹ lấy nhau có cưới hỏi, nhưng vì chiến tranh, Hoa vẫn xem như kết quả của những lần ái ân không thoải mái, chớp nhoáng, vụng trộm, hồi hộp, lo sợ.

Quán bán hàng trong xóm

• Hoàng Đằng

5,30 giờ sáng, ả mở cổng nhà. Hai con chó đang lẹo nhau ngay giữa cổng. Con cái là giống chó ta, nhỏ, thấp; con đực là giống chó Tây, to cao.

Thấy ả, sợ hay thẹn - chẳng ai biết được tâm trạng của chó. Con đực chạy, kéo con cái theo dùng dằng; có lẽ đau, con cái vừa lết vừa gào “căng, căng”.

Một vài trẻ trong xóm ùa ra vỗ tay, la hét. Hai đứa nghịch ngợm, tìm lấy cái sào, định thò vào giữa đít đang đấu nhau của 2 con chó gánh lên; nhưng may, chúng đã tháo ra được, quặp đuôi, chạy mỗi con mỗi đường, biến mất.

Ả đã trên 60 tuổi. Mặt mũi còn hồng hào, da dẻ còn trắng trẻo. Mấy ông lão rảnh rỗi thường đến nhà ả, hút điếu thuốc lẻ, uống chai bia, cốc rượu, xem như kiếm cơ hội để gần gũi ả.

Chiến tranh ác liệt đã giết quá nhiều trai tráng cả ở miền Bắc lẫn ở miền Nam. Con gái trưởng thành khó kiếm chồng, trong đó có ả.

Trong thời chiến tranh, gái lớn lên phải hy sinh quyền riêng cho lợi chung. Đặc biệt ở miền Bắc, họ bị ràng buộc bởi chính sách “ba khoan”: (1) Chưa yêu thì khoan yêu, (2) Lỡ yêu rồi thì khoan cưới, (3) Lỡ cưới rồi thì khoan có con.

Xã hội quản lý con người rất chi li, nghiêm khắc; phụ nữ không chồng mà chửa bị cho là “hủ hóa”, bị phê bình kiểm điểm ở nhiều nơi, ở nhiều cấp ... trong nhiều cuộc họp: đoàn, đội, hội, hợp tác xã ...

Chuyện trầm hương và ngày tết

• Quách Tấn

Ngày Tết ngoài nhang thẻ, nhang bó, nhang vòng, những nhà khá giả còn thắp trầm hương. Trầm hương là khí anh tú tụ vào cây gió sống lâu năm nơi non cao rừng rậm. Khí anh tú kết tinh trong cây gió, gọi chung là trầm hương nhưng sự thật có hai thứ là Trầm và Kỳ.

Trầm tức là trầm hương, kỳ tức là kỳ nam. Kỳ do cây “gió bầu” sanh ra, trầm do “gió lưỡi trâu, “gió cam” sanh ra. Đó là theo lời của người nhà nghề chớ thật sự thì kỳ là thứ trầm có nhiều dầu, còn trầm là thứ kỳ có ít dầu. Trong những cây gió có trầm thỉnh thoảng vẫn có kỳ, và trong những cây gió có kỳ thì trầm luôn luôn bao chung quanh hoặc ở bên cạnh. Thường thường kỳ ít có, và khi có cũng có ít hơn trầm.

Ý nghĩ đêm cuối năm

• Đỗ Thành

Bây giờ 20g50 tối 31-12-2014. Như vậy chỉ còn gần 3 tiếng nữa là bước sang năm mới 2015. Ở đây sẽ đón năm mới sớm hơn bên kia bán cầu khoảng 14 đến 15 tiếng, tuy vậy không khí chờ đợi đã tràn ngập khắp nơi, từ cả nửa tháng qua.

Năm nay có nhiều sự kiện mang ý mới. Theo dõi trên truyền hình đã nghe lời ca mừng Giáng sinh lẫn năm mới quen quen như đâu đó ở miền New York, Canberra, London và nhiều nơi khác nữa, vì đã loáng thoáng nhận ra câu: "I wish you a Merry Christmas" hay "Happy New Year" chẳng hạn. Lại nữa, còn thêm hình ảnh “count down”, tuy rằng có hơi sớm và liên tục được nhắc đi nhắc lại, từ sau lễ Giáng sinh. Hình ảnh này khiến những ai từng một lần sống xa xứ nhớ lại địa điểm Times Square, hay các tụ điểm khác trên thế giới, nơi hàng vạn người hồi hộp đếm ngược, đón chờ thời khắc giao thừa và hòa reo trong tiếng pháo hoa và ánh sáng đèn thiết kế laser sáng rực.