Thứ Ba, 8 tháng 9, 2020

Chùa Một Cột.


  • Trần Hàm Tấn
Chùa Một Cột được xây dựng tại phố Ngọc Thanh, Hà Nội, trước đó thuộc đất làng Thanh Bảo, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Hà Nội. Tên gọi ban đầu của ngôi chùa là chùa Diên Hựu, sau đổi thành chùa Một Cột. Lịch sử ngôi chùa được ghi chép trong Đại Việt sử kí toàn thư: “…Mùa đông, vào tháng 10 năm 1049 [sau Công nguyên], chùa Diên Hựu được xây dựng sau giấc chiêm bao của vua [Lý Thái Tông] thấy Phật Quan Âm ngồi trên tòa sen, dắt vua lên tòa.

Khi tỉnh dậy, vua đem việc ấy nói với bầy tôi, có người cho là điềm không lành. Có nhà sư Thiền Tuệ khuyên vua làm chùa, dựng cột đá ở giữa đất, làm tòa sen của Phật Quan Âm đặt trên cột đá như đã thấy trong mộng. Cho các nhà sư đi vòng lượn chung quanh tụng kinh cầu vua sống lâu. Vì thế gọi là chùa Diên Hựu… (Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 2, mặt khắc 37 m- Mộc bản triều Nguyễn).

Năm 1080, vua cho đúc một chiếc chuông lớn cho chùa, nhưng đúc xong thì chuông không kêu. Vì không muốn tiêu huỷ nên người ta đem chuông ra để ngoài ruộng rùa. Do đó, chuông được người dân gọi là Chuông Quy Điền.

Chùa Một Cột (1896)
Năm 1105, vua Lý Nhân Tông cho đào hồ ở quanh cột đó có toà sen, gọi là hồ Linh Chiểu. Vào tháng 10, Hai toà tháp lợp mái trắng được xây dựng. Hàng tháng, vào ngày mồng 1 và ngày rằm, người ta tổ chức lễ tại chùa. Ngày lễ 8 tháng 4 (Lễ Phật đản) được tổ chức cả ngày. Nhà vua đến dâng lễ cầu hạnh phúc và tiến hành nghi lễ tắm Phật.

Tuy nhiên, một tư liệu khác về ngôi chùa này là thác bản văn bia số 20917 của Thư viện Viện Viễn đông bác cổ. 

Tư liệu này có ghi: “…Nước Việt ta xưa trong thành Long Biên có một cái hồ hình vuông. Năm đầu niên hiệu Hàm Thông Đường, dựng một cái cột đá giữa hồ, trên cột xây một tòa lầu ngọc, trong đó đặt tượng Quan âm để thờ cúng. Khí đất chung đúc anh linh, cầu gì được nấy. Đến triều Lý xây dựng Kinh đô ở đây cũng noi theo dấu cũ, ngày càng sùng kính, nên càng linh thiêng. Khi Lý Thái Tông chưa có hoàng tử nối dõi, thường đến đó cầu nguyện. Một đêm nằm mộng thấy Phật Quan âm mời lên lầu, ôm một đứa bé đặt vào lòng. Tháng đó hoàng hậu có mang hoàng tử. Vua bèn cho sửa thêm ngôi chùa Diên Hựu ở bên phải chùa Nhất Trụ để mở rộng việc thờ cúng, làm sáng tỏ sự tôn sùng…”

Nhờ có tấm bia ở chùa mà ta biết chính xác Chùa Diên Hựu được xây dựng trước thời Cảnh Trị (1663-1671) và vào thời nhà Lý. Theo bản rập văn bia số 350 của Việt Viễn Đông Bác cổ, bia có niên đại năm Thiệu Trị 7 (1847), Tổng Đốc Hà Nội và Tổng đốc Ninh Bình Đặng Văn Hoà thấy ngôi chùa bị phá huỷ đã cho quyên góp tiền để sửa chữa và trùng tu tượng Phật. Chùa được mở rộng và có thêm hành lang hai bên. Công tam quan và gác chuông cũng được xây dựng.

Một bản rập văn bia khác số 345, bia có niên đại năm Giáp Tý, năm Tự Đức 17 (1864) cũng chép việc sửa chữa ngôi chùa và 2 viên tổng đốc đã cung tiến lương bổng để trung tu chùa.

Năm 1922, Thống sứ Bắc Kỳ cho trích ngân sách để trùng tu chùa dưới sự giám sát của Trường Viễn Đông Bác cổ. Việc trùng tù này không làm thay đổi diện mạo ban đầu của ngôi chùa. Ngôi chùa được đưa vào danh sách các công trình lịch sử, được Viện Viễn Đông Bác cổ bảo vệ theo Nghị định số 16 ngày 5 tháng 5 năm 1925.

Có nhiều nghiên cứu và tư liệu về chùa Một Cột.Chùa Một Cột đã tồn tại cùng với lịch sử dân tộc Việt Nam từ thời Lý và trở thành một trong những biểu tượng của thủ đô Hà Nội.

  • Nghiên cứu của Trần Hàm Tấn [1], đăng Trên Tạp chí Dân Việt Nam, bản tiếng Pháp.
Đỗ Hoàng Anh (lược dịch)
__________________________________________________

[1] Trần Hàm Tấn (1887-1957), người quê Hưng Yên, sinh ra tại Hà Nội. Ông làm việc cho Viện Viễn đông bác cổ từ năm 1913, ở đó ông chép lại sắc phong của các đình chùa nổi tiếng và rập văn bia. Sau đó, ông từng làm thầy giáo rồi lại trở lại làm việc tại Viện Viễn Đông bác cố năm 1920. Ông làm việc ở đó liên tục đến khi nghỉ hưu rồi tiếp tục làm hợp đồng cho tới khi mất năm 1957. Ông đã có nhiều bài viết và công trình nghiên cứu và các công trình tôn giáo tín người, tiêu biểu như: Chùa Trán Quốc, Đền Trấn Vũ, Đền Ngọc Sơn, Chùa Một Cột, Chùa Lý Quốc Sư, Văn Miếu…

Thứ Hai, 7 tháng 9, 2020

Nghệ sĩ Tòng Sơn – “đệ nhất khẩu cầm” của Việt Nam


  • Đông Kha

Từ những năm thập niên 1950 trở đi, làng văn nghệ Sài Gòn xuất hiện một nghệ sĩ được gọi là “quái kiệt”, khi ông có biệt tài vừa thổi harmonica vừa uống bia hay ăn chuối, hoặc thổi cùng lúc 2 chiếc kèn bằng mũi. Đó là nghệ sĩ Tòng Sơn – “đệ nhất khẩu cầm” của Việt Nam.
Nghệ sĩ harmonica Tòng Sơn tên thật là Dương Ngô Tòng, sinh ra năm Canh Ngọ 1930 ở miền Tây Nam Bộ. Tuổi thơ của ông là những chuỗi ngày chạy giặc và sống trong hoàn cảnh nghèo khổ.
Nghệ sĩ Tòng Sơn
Cơ duyên đến với bộ môn thổi kèn harmonica của Tòng Sơn là từ năm 16 tuổi, trong lúc chạy loạn, ông đã vô tình lượm được cây kèn harmonica của một lính Pháp đánh rơi trong đống đổ nát. Từ thời điểm đó, ông cũng như là đã “lượm” được chính cuộc đời mình, vì đó là một bước ngoặt rất lớn.
Bị tò mò, thu hút bởi những âm thanh phát ra từ cái harmonica, cứ rảnh rỗi ông lại lôi kèn ra thổi, từ những âm ngắt quãng, hụt hơi cho đến những đoạn ngân dài hơn… Ông phát hiện ra mình có sự nhạy cảm với âm thanh và hợp với loại kèn này, từ đó trở đi đã trở thành vật bất ly thân của mình. Thời điểm thập niên 1940, hầu như không có người dạy thổi harmonica nên ông chủ yếu tự mày mò sau khi học vỡ lòng với ông cậu biết sơ sơ về kèn.
Vì lận đận mưu sinh cơm áo nên nghệ sĩ Tòng Sơn đến với nghệ thuật khá muộn. Năm 1950, rời quê miền Tây để lên Sài Gòn làm thợ sắp chữ trong một nhà in, ông không quên mang theo cây kèn “lượm mót”. Ngày đi làm, đêm về chàng thanh niên 20 tuổi lại trút nỗi buồn xa nhà vào chiếc kèn. Ông nói rằng chỉ thổi vì yêu thích chứ chưa bao giờ có ý nghĩ trở thành một nghệ sĩ. Nhưng với sự động viên khích lệ của bạn bè, ông vẫn chuyên tâm luyện tập.
Vài năm sau đó thì may mắn mỉm cười, ông được trúng tuyển cuộc thi “Tuyển lựa tài tử” do Đài Phát thanh Pháp Á tổ chức, chính thức bắt đầu con đường nghệ thuật đang mở rộng thênh thang trong bối cảnh đời sống văn nghệ tự do cởi mở và rất sôi động ở Sài Gòn thời đó.
Tên tuổi Tòng Sơn bắt đầu nổi tiếng, ông nghĩ ra nhiều cách biểu diễn để thu hút khán giả, kết hợp giữa âm nhạc và tạp kỹ.
Trong một lần được đi xem nghệ sĩ harmonica người Mỹ đến Sài Gòn biểu diễn rất điêu luyện và được khán giả tán thưởng rất nhiệt liệt, ông có quyết tâm làm một cái gì đó để chứng tỏ người Việt không thua kém. Ông tập vừa ăn chuối vừa thổi kèn, nhưng ban đầu không dám đem ra biểu diễn. Trong một lần về biểu diễn ở Cần Thơ, ông đánh bạo giở ngón nghề đã khổ luyện trong thời gian dài ra, không ngờ được khán giả đón nhận. Ông có tự tin hơn và mang về Sài Gòn biểu diễn, đạt được thành công ngoài mong đợi.
Nhân đà đó, nghệ sĩ Tòng Sơn mày mò tìm chiêu mới, đó là vừa uống nước ngọt vừa thổi. Năm 1957, trong tiệc cưới của ca sĩ Duy Mỹ trong ban Tam Ca Sao Băng, nhóm bạn của Tòng Sơn là nhạc sĩ Khánh Băng, Phùng Trọng đề nghị ông “nâng cấp” màn biểu diễn: thay nước ngọt bằng bia. Sau đó, những tiết mục của ông đã được công chúng xếp vào danh mục biểu diễn của các nghệ sĩ tôn xưng là “quái kiệt” như Ba Vân, Trần Văn Trạch. Đó là một vinh dự rất lớn, vì danh hài Tùng Lâm trong thời đỉnh cao cũng chỉ được gọi là “tiểu quái kiệt” mà thôi.
Nghệ sĩ Tòng Sơn ước tính rằng trong cuộc đời biểu diễn hơn 70 năm của mình, ông đã ăn hơn 10 tấn chuối, hàng chục nghìn chai bia qua các màn diễn.
Tòng Sơn trở thành sao hạng A trong làng giải trí miền Nam, được mời đi lưu diễn khắp nơi trên thế giới qua các nước như: Lào, Campuchia, Mỹ, Nhật, Pháp, Ý, Đức, Úc… Thời đỉnh cao của mình, mỗi ngày ông nhận đến 5 show diễn, tiền cát-sê mỗi tháng ít nhất là 200.000 đồng, tính theo giá vàng thời đó thì ông có thể mua được cả trăm cây vàng trong vài năm sự nghiệp. Nhưng tất cả những vinh quang rực rỡ đó chấm dứt vào năm 1975.
Tâm sự trên một bài báo, ông cho biết:
Nếu tui biết tiết kiệm thì đã không phải sống cảnh “nay đây mai đó” như bây giờ. Thời vàng son với nghề, tiền tui kiếm được dư mua nhà to nhà lớn ở đất Sài Gòn này. Nhưng mà lúc đó cứ nghĩ mình còn trẻ, sức lực, tài nghệ và cả khán giả ủng hộ nên tui chẳng tính đến đường lui lúc cuối đời”.
Năm 2020, nghệ sĩ Tòng Sơn tròn 90 tuổi, sống một mình trong phòng trọ khoảng 13 mét vuông tại con hẻm ở quận 3. Tuổi già bệnh tật, ông không đủ sức đi diễn nhiều để trang trải cuộc sống như trước. Ông từng lập gia đình nhưng đã ly hôn. Hiện vợ cũ ông sống ở nước ngoài. Ông có 10 người con, nhưng đều nghèo túng, không giúp nhiều cho cha.
Năm 2018, ông từng phải nhập viện vì nhiều bệnh tuổi già: huyết áp, suy nhược cơ, tim mạch… và phải nhờ tới sự giúp đỡ của các bạn bè đồng nghiệp và người hâm mộ.
Đông Kha
Mời các bạn thưởng thức tài nghệ của nghệ sĩ Tòng Sơn >>> https://youtu.be/Dyb9Gn3rYZ8
__________________________________________________
Nguồn: https://www.facebook.com/ly.le.71404/posts/3302522039811347 

Tủ Sách Vương Hồng Sển


  • Vương Hồng Sển
Cụ Vương Hồng Sển
Nhiều người, thiên tư phú tánh, biết làm thi phú từ bé thơ. Người thì vừa tu oa đã là ông hoàng bà chúa! Người chơi sách không đẻ bọc điều như vậy. Cũng có người tốt phước hưởng của phụ ấm hoặc có sẵn tủ sách của cô bác cha mẹ lưu truyền lại. Nhưng phần đông, tự tạo lấy mình và phải trọng tuổi mới hiểu thấu đáo thú chơi sách và biết giá trị bộ nào hay, bộ nào dở. 
Có khi khác vì một dịp may nhờ một cơ hội thuận tiện, khi nghe đồn trong một buổi dạ hội hay tiếp tân. Khi thấy trong mục quảng cáo trong tờ báo hoặc nhơn khi đi xem một cuộc triển lãm, viếng viện bảo tàng hay vào thư viện công cộng rồi nảy ra ý sưu tầm và chơi sách.

Từ thưở nhỏ, tôi đã là một con sâu đọc sách. Tôi đọc bất luận sách, truyện, thơ, tuồng, đọc để mà đọc. Lúc ấy tôi như con tằm ăn lá dâu, ăn để mà ăn, ăn thật nhiều, thật no chứ chưa biết kén lá ngon lá tệ. Sách đẹp, sách đóng bìa khéo tôi chưa biết thưởng thức, vì khi đọc, tôi đọc bất cứ nơi nào, trên giường, trên võng, kẹt sân. Đi đâu tôi cũng có thủ sẵn một xấp giấy, một cuốn sách để đọc và đọc như thế, sách đóng bìa đẹp chỉ là bề bộn. Mình sợ hư, sợ rách đã bớt hứng thú không ít vậy. Năm ra trường, lập gia đình, trước tiên tôi mua sách nhưng cốt ý để khỏi mượn nhờ chớ cũng chưa có lập tâm sắm sách như tiền nuôi heo bỏ ống.

Năm 1926, gia đình tan rã lần đầu mà cũng lần đầu tiên tôi nhìn thấy cuốn sách là một bạn tốt, tốt hơn vợ và bạn trai nhiều. Nhờ trả phố, bán đồ thập vật để theo ở đậu ăn cơm tháng cho thêm tự do, tôi có một số tiền lưng khá gọi là lớn vào thời ấy: một ngàn bạc năm 1926. Vừa đúng lúc báo “L’Impartical rao bán một tủ sách của một học giả Pháp vừa từ trần. Tôi làm gan tìm nhà hỏi mua. 
Tôi gặp một bà đầm già, chồng vừa mất, nay định về Tây an hưởng tuổi nhàn nên muốn bán đi bớt phân nửa số sách của chồng để lại. Tủ sách gồm lối hai ba trăm quyển, chia ra làm hai bộ y như nhau:
Một bộ bìa da đỏ, mạ vàng, bà chỉ cho xem nhưng nói trước nhứt định không bán vì bà muốn giữ lại làm kỷ niệm của chồng. 
Tôi nhìn kỹ, quyển nào cũng còn mới, không lem luốc, thêm có phần đẹp đẽ, sắc sảo nữa là khác. Tôi tiếc quá, trong bụng thầm muốn nài trả giá cao để mua sách như vầy cho khỏi sợ vi trùng truyền nhiễm. Nhưng bà lắc đầu, chỉ cho tôi bộ thứ hai, độ non một trăm quyển, y hệt như bộ trước, duy khác là lớp đóng bìa da đen, lớp đóng bìa vải đen. Xem có phần xấu xí, hư tệ hơn bộ kia. Bà nói đây là bộ sách của chồng thường dùng trong khi nghiên cứu và viết lách. Như cần dùng, bà sẵn lòng để rẻ.

Tôi lật thử xem thì sách không vừa bụng, phần nhiều có gạch bút chì xanh đỏ lăng nhăng và thêm bớt nhiều chỗ nhiều đoạn bằng chữ viết tay quằn quèo. Bìa sách cũng đã đúng tuổi, lùi xùi tơi tả, không ưng ý chút nào. Tôi giả đò chê sách hư, sách rách và nói chỉ thích bộ trước bao nhiêu tôi cũng sẵn lòng mua. Bà nghe tôi chê, có ý sợ tôi bỏ đi thì không còn ai xử giùm bà mớ sách dư xài ấy, nên bà hạ giọng thiết tha:
– Sách nầy không đâu có. Mua không phí tiền đâu mà sợ! Chồng tôi xưa trọng dụng nó và quý vô ngần. Thầy không mua, tôi đem về Pháp sẽ hiến cho thư viện quốc gia. Chỉ vì thân già, một bộ mang đi cũng đủ nhọc, hai bộ thì nó bận chân vướng cẳng thêm cho gì. Như thầy ưng mua, tôi tính nới, dứt giá một trăm sáu chục đồng (160$) tám mươi bốn cuốn sách.

Ối là rẻ, Chúa ơi là Chúa!! Tôi mừng quá, lật đật chi tiền và không quên ép bà biên cho ba chữ nay còn để dành trong hồ sơ:
Saigon le 30 Aout 1926
Recu de Monsieur Vuong Hong Sen
La somme de Deux cent soixante piasters pour la vente de 84 livers provenant de la bibliothèque de mon mari – y compris le grand Dictionnaire chinois de Mr de Guignes, édition de 1913, don’t le prix est de Cent piastres
Je dis 84 livres. Signé: Vve J.C.BOSCQ
(Timbre de quittance de 0$12)

Đọc tờ biên nhận, nay đã biết chồng bà tên J.C Boscq. Nếu đã hài danh, hài tánh mà các bạn vẫn không quan tâm đến nhơn vật này thì việc cũng nên tha thứ, tha thứ cho tuổi trẻ trung của các bạn mà tôi thèm thuồng. Tha thứ cho lối hành văn lẩn thẩn quên nói lão chết đã ba mươi ngoài năm ai tài nào nhớ nổi!

Kỳ trung ông Boscq nhà ở một con đường với anh Nguyễn Hiến Lê trên Tân Định (nay là đường Huỳnh Tịnh Của) là môn đệ của cụ Trương Vĩnh Ký, lão thông Nho học, nói giỏi tiếng Việt từng cộng sự với ông Diệp Văn Cường và Nguyễn Văn Mai. Ông vốn là thông dịch quan của Tòa tư pháp, tác giả quyền “Méthode de lecture Boscq”, lại là một nhà chơi sách khét tiếng thời ấy.

Không dè với hai trăm sáu chục bạc, tôi nghiễm nhiên trở nên người nối nghiệp cho ông để cất giữ những sách hư rách và bụi bặm nhưng quý vô giá đối với thời buổi hiện tại. Và nhờ có duyên kiếp trước, rõ lại những sách bà đầm mang về Pháp tuy còn mới nhưng tên tuổi không nhiều như những sách tôi mua được. Gồm những bộ có chữ ký và chữ viết của các soạn giả đồng thời với ông Boscq như các cụ Trương Vĩnh Ký, Trương Minh Ký… Tôi dạn thêm và hỏi bà còn những gì muốn bán cho gọn nữa chăng?

Khi ấy bà đưa tôi vào văn phòng của chồng bà, tôi thấy sách mà ngốt nhưng toàn những bộ dễ kiếm, có tiền là mua được ngay từ bên Pháp chuyển sang. Tôi để ý và hỏi nài được quyển tự điển Hoa – Pháp – Latinh (Dictionnaire chinois – francais – latinh) của de Guignes, tôi mua một trăm bạc về sau bán ra được hai ngàn năm trăm đồng (sau 1954). Tự điển de Guignes in năm 1813, cho ta biết nếu hoàng đề Napoleon không thất trận Waterloo, có thể dám đánh luôn để thâu đoạt Trung Hoa và Việt Nam cũng chưa biết chừng. Vì chưa chi mà Napoleon đã sai sứ thần tại Bắc Kinh, de Guignes, dọn cho người biết văn hóa và tiếng nói Trung Quốc: hoặc Napoleon toàn thắng sẽ làm bá chủ hoàn cầu hoặc ông bại trận vì tay kiệt xuất Anh quốc rồi các thuộc địa Pháp sang qua tay Hồng mao và cuộc thế miền Đông Nam Á tế Á đổi khác sớm hơn bây giờ.

Nhưng không giỏi gì xây dựng trái đất bằng chữ “nếu”, trở lại thực tế, khi ra về, tôi thấy bỏ xó kẹt một gói giấy nhựt trình, tuy chưa biết trong ấy gói những sách gì, tôi cứ hỏi mua. Bà đưa nghiêng mắt liếc sơ gói giấy rồi lên giọng đài các:
“Ối! Đó là sách chữ Tàu, không biết nói gì ở trỏng! Tôi không định bán, nhưng cũng không biết bao nhiêu mà định. Thầy mua sách tôi đã nhiều, cứ lấy về chơi. Tôi cho thầy đó”

Cám ơn, từ giã, ôm về, chải bụi, o bế và xem kỹ: Mẹ ôi! Đó là bộ “Hoàng Việt luật lệ đời Gia Long”, mỗi quyển có ấn chữ son “Khâm sai đại thần”. Sau tôi tra cứu và hỏi thăm, gặp ông Cao Văn Sự Đốc phủ, từng biết ông Boscq, ông Sự cho tôi rõ, ông Boscq lãnh của thầy là Trương Vĩnh Ký bộ sách có chữ ấn son “Khâm Sai Đại Thần” nầy vốn là sách quý do binh Pháp lấy được nơi đồn Khải Tường của đại tướng Nguyễn Tri Phương, như vậy bà Boscq đã biếu tôi một bộ sách vô giá (1-2-1989)
Nói chí đáng, những sách tôi mua thì tôi cho rằng quý; đến ngày nay sau trận loạn 1945-1946, sách vở trở nên khan hiếm, chớ trước năm 1945, những nhà chơi sách lo sắm sách Pháp, Montaigne, Anatole France, Jules Romains chớ ít để ý đến sách khảo về văn minh Trung Hoa. Trước nhà ga Sài Gòn, có nguyên một dãy phố lầu của các chú bán lạc son những sách nữa sạc mà đâu có ai ngó ngàng đếm xỉa?

Chính tôi mua tại đó nhiều bộ rẻ mạt: bộ sử Việt của Trương Vĩnh Ký, ba quyển ba hào (0$30), bộ Abrégé de l’histoire d’Annam của Alfred Schreiner, còn mới, năm cắc (0$50), quyển sử Việt de Launay, một cắc (0$10)

Mấy năm binh Nhật tràn lan đất Việt có nhà Tín Mỹ dọn một căn phố lớn Gia Long, bán kính với Huê kiều, toàn những sách cũ mua nới đem về o bế lại. Làm ăn đương xân xẩn, kế bị bom nổ, mạnh ai về xứ nấy, khi trở lên, nhà Tín Mỹ dẹp hồi nào không ai hay biết. Lão Tín Mỹ mê cá ngựa bị ngựa đá, tiêu tùng, mất tích luôn từ đó.

Đường Gia Long, ngang bộ kinh tế ngày nay có nhà tầm tầm thỉnh thoảng bán sách của người Pháp phát mãi. Cả đống sách của trường Viễn Đông Bác Cổ (Bulletin de L’École Francaise d’Extreme-Orient) một xe bò chở không hết, bán ra không đến năm chục bạc (50$). Không như ngày nay, một bộ môn đầy đủ của tập san nầy, từ năm 1901 trở lại đây, nếu có, bán không dưới hai trăm ngàn bạc! Năm ni 1989 có bạc triệu cũng không mua được (1-2-1989)

Tôi còn nhớ một năm nọ, giáo sư Neumann từ trần, ông là nhà chơi sách khét tiếng Sài Gòn, sách đem pháp mãi, nhiều bộ tròm trèm một ngàn bạc, buổi ấy (lối 1940) ai cũng cho rằng bán được tiền.
Ngoài ra còn nhiều nhà Pháp chơi sách cẩn thận, nhưng khi thôi ở bên nầy thì chuyển chở về xứ… Có nhiều ông như quan năm Seé, mỗi tuần mỗi nhận từ Pháp sách mới, rọc coi rồi bày bán đường Tự Do không để dành. Trái lại cựu thống đốc Nam Kỳ, Pagès, mua sách loại đắt tiền, sai thơ ký rọc bằng dao tre, sách càng lùi xùi thơ ký càng mau thăng chức. Sách ông Pagès nhà đóng sách Nguyễn Văn Châu ăn tiền bộn nhưng sau không biết ra sao.

Tạp chí Xưa & Nay số tưởng nhớ Vương Hồng Sển
Trong giới người Việt biết yêu sách, tôi có quen một ông, tánh tình hiền lành nhưng rất khó đối với sách: quyển nào anh em mượn, trả về có chút hư hao, ông không nói gì, sai đem bán lấy tiền đắp thêm mua cuốn mới. Đó là ông Đoàn Quan Tấn.

Một ông cưng sách như trứng mỏng, cắp nắp ôm đồm từ những quyển học trường lớn bên Pháp đến những tập hai ba xu Việt văn. Việt Minh bùng dậy, phá làng đốt xóm. Tủ sách ông ra tro. Từ ấy, tóc ông càng bạc thêm, ông chuyên về tu hành, nghiên cứu Phật giáo, những ai dở chuyện sách ra nói, mí mắt ông ướt hồi nào không hay. Đó là ông Phạm Văn Còn.

Một ông nữa cắp ca cắp củm, sưu tập nhiều bộ nếu nay còn là một kho tàng quý giá vô cùng, vì ông là nhà khảo cứu chuyên về sử học Việt Nam. Không bộ sách nào ông không có, nào Khâm Định, nào Thật lục, đủ cả, luôn những bộ môn sách Pháp như bộ Đô thành hiếu cổ, bộ Viễn Đông bác cổ, kịp năm loạn lạc, lớp bị đốt, lớp Tây lấy, lớp người ta dọn. Ông chỉ còn một cái cười hồn nhiên của nhà học giả chơn chánh, không buồn sắm nữa, cũng không hít hà! Đó là ông Lê Thọ Xuân.

Tháng 5 năm 1960, báo Văn Hữu phá chơi kể ra những tủ sách quý nay không còn: thư viện Phạm Quỳnh, thư viện Phạm Liệu, thư viện Đào Duy Anh, thư viện Dương Tấn Tươi, có cả tủ sách anh bạn thân Lê Ngọc Trụ. Còn nhiều thư viên đầy đủ hơn nữa, nhưng vì chưa biết nên tác giả trong báo Văn Hữu chịu làm thinh. Kể ra tác giả cũng khéo tọc mạch chuyện người và khéo giấu tên mình, nhưng giấu làm sao được vì khi tả chân “buổi trời nước bình bồng” của lão già họ Vương thì lão ấy biết rõ ai kia được rồi! Ma mà bắt tác giả thọc mạch thóc mách!…

Vương Hồng Sển
___________________________________________
Nguồn: https://www.facebook.com/ly.le.71404/posts/3372723052791245 
__________________________________________________________________



Đằng nào thì cũng phải nói về một câu chuyện buồn.

  • Nguyễn Thế Thanh 

Một câu chuyện buồn nhưng liên quan đến hai nhân vật, người nào cũng rất nổi tiếng: Vương Hồng Sển và Trần Văn Khê.

Di tích quý giá công nhận gần 20 năm mà không phát huy được giá trị

Ở Sài Gòn và toàn miền Nam trước năm 1975, mấy ai không biết đến tên Vương Hồng Sển (1902 - 1996). Giới sử học và khảo cổ ở Việt Nam trước và sau năm 1975 rất kính trọng ông vì sự hiểu biết sâu rộng về văn hóa miền Nam, về cổ học và sự nghiệp sưu tập đồ cổ. Cả đời mình, ông đã tích cóp lần hồi để sở hữu được bộ sưu tập vô giá với 849 cổ vật khác nhau cùng với ngôi nhà cổ (Vân Đường Phủ) mà ông đã cất công tìm kiếm mua về nguyên căn từ vùng ngoại ô Sài Gòn.

Nằm lọt thỏm giữa những ngôi nhà cao tầng, bên cạnh là hàng quán cà phê,
 quán ốc mọc lên vô cùng nhếch nhác, ít ai biết rằng ngôi nhà này
 từng là nơi ở của vị học giả nổi tiếng Vương Hồng Sển.
Căn nhà này (số 9/1 đường Nguyễn Thiện Thuật, phường 14, quận Bình Thạnh) nằm trên một khu đất cùng với những căn nhà trực thuộc bên ngoài khuôn viên nhà cổ do ông sở hữu đã từng được định giá xấp xỉ một ngàn lượng vàng ở thời điểm ông viết di bút trước khi mất (1996).

Do không có được người thừa kế đồng chí hướng về văn hóa và cũng do những khó khăn riêng của con trai mà ông đã đi đến quyết định hiến tặng cho nhà nước quản lý toàn bộ bộ sưu tập đồ cổ, sách quý, đồ gia dụng cổ trong ngôi nhà với lời đề nghị “Thành lập bảo tàng tư nhân mang tên Vương Hồng Sển, sách quý và cổ vật trưng bày tại chỗ, không được mang ra khỏi nhà” (di chúc công chứng ngày 27.6.1995). Ngoài ra, trong một di bút khác ông cũng có lời đề nghị Nhà nước chăm sóc, chu cấp cho 3 cháu nội của ông được ăn học thành tài và có một nơi để sinh sống.

Gần nửa thế kỷ sống ở ngôi nhà cổ Vân Đường Phủ, Vương Hồng Sển không chỉ bỏ nhiều công sức cho việc bài trí mà còn tạo dựng một phong cách sinh hoạt cho chính ông và các thành viên trong gia đình phù hợp với nét cổ xưa bên trong và bên ngoài ngôi nhà. Các tạp chí danh tiếng như Times, Newsweek… từng đến đây tìm hiểu, giới thiệu về ngôi nhà chứa đựng nhiều giá trị văn hóa này.

Để có thể thực hiện đúng tinh thần di nguyện của học giả Vương Hồng Sển, từ năm 1997 các cơ quan chức năng về văn hóa, tư pháp, địa chính của thành phố đã triển khai thực hiện các biện pháp kiểm kê, bảo vệ cổ vật và sách qúy của cụ Vương trước khi hoàn tất thủ tục ngôi nhà để làm nơi trưng bày, tổ chức cho công chúng tham quan.

Vào tháng 8.2003, UBND TP ban hành quyết định xếp hạng di tích cấp thành phố đối với nhà của cụ Vương Hồng Sển là “Di tích Kiến trúc nghệ thuật Nhà cổ dân dụng truyền thống”, nghiêm cấm mọi hoạt động xây dựng, khai thác trong những khu vực di tích đã khoanh vùng bảo vệ.

Học giả Vương Hồng Sển (giữa) tiếp các nhà báo nước ngoài
tại Vân Đường Phủ.
 

Nhà nước đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm chu cấp tiền ăn học cho 3 cháu nội của cụ Vương đến khi các cháu qua 18 tuổi. Các cổ vật và sách quý của cụ Vương đã và đang được bảo quản ở bảo tàng và thư viện. Vậy thì, còn điều gì khiến cho Vân Đường Phủ - Di tích Kiến trúc nghệ thuật Nhà cổ dân dụng truyền thống độc đáo về văn hóa vật thể và phi vật thể không thể đi vào hoạt động như mong muốn của cụ Vương và những người yêu mến các giá trị văn hóa, từ đó đẩy di tích văn hóa quý giá này đến trước nguy cơ bị “mất”? Và, còn có thể làm gì để cứu vãn?

Tự hỏi thì xin tự trả lời trước, xem như là đề nghị của một công dân quan tâm đến các giá trị văn hóa.

Điều thứ nhất, nhà nước cần cấp ngay một chỗ ở có giá trị sinh sống (ở và khai thác thương mại được) cho các cháu nội của cụ Vương. Chỗ ở này đứng tên chung 3 chị em chứ không đứng tên riêng một ai, vì trên thực tế cụ Vương không có yêu cầu này. Việc giải quyết căn nhà này phải thể hiện được tinh thần: hậu duệ phải tôn trọng ý nguyện của cụ Vương - người chủ sở hữu khối tài sản “Dùng nhà cổ Vân Đường Phủ làm bảo tàng mang tên Vương Hồng Sển”. Mà, đã là bảo tàng thì phải tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật, không một ai có thể vào ở trong đó.

Gian phụ ngôi nhà, phòng đọc sách và làm việc của cụ Vương
lúc sinh thời được các con cháu dùng làm nơi sinh hoạt.
Việc lưu giữ các di sản của tiền bối trong gia tộc cho đời sau và cho công chúng các thế hệ biết tới cũng là trách nhiệm của con cháu, không nên vì bất cứ lý do gì để đòi hỏi các quyền lợi thuần túy vật chất, theo cách phi pháp càng không thể, để làm tổn hại tới một di sản văn hóa mà cụ Vương dồn tâm huyết tạo dựng, mong muốn gìn giữ, phát huy và đã được nhà nước công nhận, thể hiện trong công văn của UBND TP số 780-CV-UB/VX ngày 1.4.1999 và quyết định số 140/2003/QĐ-UB ngày 5.8.2003.

Điều thứ hai, trong quá trình thực hiện điều thứ nhất, cơ quan chức năng về quản lý văn hóa cấp thành phố cần phối hợp với chính quyền địa phương triển khai thực hiện ngay trách nhiệm bảo vệ, quản lý ngôi nhà 9/1 Nguyễn Thiện Thuật theo Luật Di sản Văn hóa quy định, thể hiện trong quyết định của UBND TP số 140, ngày 5.8.2003.

Điều thứ ba, song song với thực hiện các điều trên, cơ quan chuyên môn của Sở Văn hóa - Thể thao khẩn trương chuẩn bị kế hoạch, phương án tổ chức trưng bày bên trong ngôi nhà và cảnh quan sân vườn trước và sau để khi đã hoàn tất các điều kiện cần thiết có thể đưa ngay Di tích Kiến trúc nghệ thuật Nhà cổ dân dụng truyền thống mang tên Vương Hồng Sển vào hoạt động, phấn đấu vào dịp 25 năm ngày mất của cụ Vương.

Trong khi tiếp tục chờ đợi các giải pháp nhằm cứu vãn nguy cơ “mất đi” một di sản quý đã được pháp luật bảo vệ bằng văn bản pháp lý, thì đành đối diện với nỗi buồn thực tại sau đây về “di tích Nhà Vương Hồng Sển”.

Nơi ấy giờ đây “là khu tạm cư của vài chục nhân khẩu xa lạ đến xâm chiếm, xây cất bát nháo bên trong di tích để ở và kinh doanh; là một “ổ” tệ nạn xã hội, nhập cư trái phép (công an từng bắt tại địa chỉ 9/1 Nguyễn Thiện Thuật, phường 14, quận Bình Thạnh vụ mua bán 1,08kg heroin). Nơi ấy giờ đây đang bị các chủ nợ của một trong các cháu nội của cụ Vương chiếm dụng, các tủ cổ chứa sách quý và các đồ vật gia dụng cổ đã bị thất thoát” (trích đơn xin cứu xét khẩn thiết của bà Vương Việt Hoa – cháu gọi cụ Vương là bác ruột, gửi UBND TP ngày 9.1.2019).

Chính quyền và cơ quan bảo vệ pháp luật ở địa phương có biết những hành vi vi phạm pháp luật đối với di tích đã được công nhận về pháp lý này không? Làm sao có thể tin là họ không biết? Và, đó chính là một câu chuyện buồn.

Cơ hội có thêm một nhà lưu niệm danh nhân đã bị bỏ qua!

Một câu chuyện buồn khác.

Năm nay là tròn 5 năm ngày mất và 99 năm ngày sinh của GS-TS. Trần Văn Khê - người mà cả cuộc đời đã chuyên chú tâm sức cho việc nghiên cứu và quảng bá âm nhạc truyền thống Việt Nam ở Pháp và khắp mọi nơi trên thế giới. Các chuyên đề nghiên cứu và đào tạo của ông về đờn ca tài tử, về cải lương Việt Nam trong đối sánh với các loại hình âm nhạc, kịch nghệ của các quốc gia châu Á (pansori của Triều Tiên, kinh kịch của Trung Quốc, noh và kabuki của Nhật Bản) đã được giới âm nhạc quốc tế đánh giá rất cao. Sự đánh giá đó đã góp phần đưa đến công nhận và vinh danh ở tầm mức thế giới các loại hình nhã nhạc cung đình Huế, không gian cồng chiêng Tây nguyên, ca trù, đờn ca tài tử...

Sau khi trở thành người Việt Nam đầu tiên được nhận bằng tiến sĩ văn chương ngành nhạc học hạng tối ưu tại Đại học Sorbonne (Pháp) năm 1958 với bản luận văn âm nhạc truyền thống Việt Nam, suốt 50 năm sau đó, Trần Văn Khê đã tự nhận lấy trách nhiệm nghiên cứu và giới thiệu nền âm nhạc dân tộc Việt Nam mà ông cho là “rất hay, rất đẹp” với bạn bè trên thế giới và trao truyền cho các thế hệ người Việt.

Tài năng và tâm huyết của Giáo sư Trần Văn Khê đã đưa ông đến vị trí đòi hỏi uy tín cao mới có thể được đề cử: nhiều năm là thành viên rồi Phó chủ tịch Hội đồng Quốc tế âm nhạc của UNESCO và 10 năm liền được tín nhiệm ở vai trò Chủ tịch ban tuyển chọn quốc tế của Diễn đàn âm nhạc châu Á.

Trên cơ sở tâm nguyện của Giáo sư Trần Văn Khê “được sống và làm việc những năm cuối đời tại đất nước”, Sở Văn hóa - Thông tin TP đã khởi thảo Đề án Nhà Trần Văn Khê vào tháng 11.2003, đã lập một biên bản mang tính pháp lý giữa Giáo sư và Sở Văn hóa - Thông tin TP vào ngày 14.5.2004. Theo các căn cứ đó, nhà nước đã bố trí ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai để làm nơi sống và làm việc cho Giáo sư Trần Văn Khê những năm cuối đời, quản lý theo chế độ công sản.

Căn nhà số 32 đường Huỳnh Đình Hai, quận Bình Thạnh
là nơi cố Giáo sư Trần Văn Khê ở vào những ngày cuối đời.
Năm 2006, Giáo sư Trần Văn Khê đã chuyển về ở hẳn tại ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai và tại đây hàng loạt hoạt động văn hóa mà ông là linh hồn đã được tổ chức khiến cho ngôi nhà vượt ra khỏi cái tầm của một tư gia. 

Toàn bộ không gian đẹp nhất của ngôi nhà đã được bố trí làm nơi tiếp đón mọi người. Những nhân vật nổi tiếng trong và ngoài nước, những học trò cũ và mới, những bạn bè tri âm tri kỷ, những người dân bình thường đều đã đến đây giao lưu, đàm đạo với vị giáo sư nổi tiếng tài ba. Tại đây, đã diễn ra gần 100 buổi sinh hoạt về đàn tranh, đàn đá, hát bội, vọng cổ, ca trù, múa bóng rỗi, nghệ thuật ngâm thơ truyền thống Việt Nam...

Thư viện Trần Văn Khê đã được khánh thành ở tầng trên của nhà sau vào năm 2012 để phục vụ những ai cần nghiên cứu. Thư viện là kết quả kiểm định, phân loại từ 435 kiện sách và hiện vật âm nhạc quý (sổ ghi chép, đĩa và băng ghi âm, nhạc cụ các loại gắn liền với sự nghiệp âm nhạc của Trần Văn Khê) mà Giáo sư Trần Văn Khê chuyển từ Pháp về, trong đó có hơn 10.000 đầu sách, tạp chí liên quan đến nghiên cứu, giới thiệu âm nhạc thế giới và âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Những "báu vật" mà Giáo sư Trần Văn Khê gắn kết
cả đời và dành tâm huyết để nghiên cứu.
Ngôi nhà chứa đầy những hiện vật cả đời, những kỷ niệm ấm áp và sống động gắn với những năm tháng cuối đời Trần Văn Khê tại Việt Nam đã hiện ra dáng dấp mà nó cần có khi Đề án Nhà Trần Văn Khê được Sở Văn hóa - Thông tin TP phác thảo gần 10 năm về trước.

Thấy trò Trần Văn Khê và Nguyễn Thị Hải Phượng 
hòa tấu tại nhà 32 Huỳnh Đình Hai.

Ngôi nhà mà Giáo sư Trần Văn Khê mơ ước trong di nguyện của mình “Khi tôi vĩnh viễn ra đi, ngôi nhà này với tất cả hiện vật gắn với tôi sẽ được sử dụng để làm Nhà lưu niệm Trần Văn Khê, tất cả đều giao lại cho ban quản lý nhà lưu niệm giữ để phục vụ cộng đồng”.

Ngôi nhà ấy, đầy đủ điều kiện để trở thành một nhà lưu niệm danh nhân gắn với giá trị di sản âm nhạc dân tộc, kể từ sau ngày ông vĩnh viễn ra đi (2015) đã có những biểu hiện rõ rệt: không có cơ hội ấy nữa. 

Vì sao ư? Người viết bài này không thể trả lời. Chỉ có thể buồn thôi.

  • Nguyễn Thế Thanh

___________________________________________________________

Thứ Sáu, 4 tháng 9, 2020

Hồn tử sĩ - Hát Giang trường hận : Ai cũng nghe nhưng ít người biết.

  • Mai Lĩnh
Xưa nay, có một giai điệu nhạc buồn mà hầu như ai cũng từng nghe qua đài phát thanh, truyền hình hoặc nghe trực tiếp trong hội trường, hay ngoài nghĩa trang nhưng chẳng mấy ai để ý về xuất xứ nhạc phẩm ấy.

Đó là bài Hồn Tử Sĩ, một nhạc phẩm đã ra đời hơn 70 năm, được trình tấu hoặc phát thanh trong những lễ tang, truy điệu... Điều đặc biệt của nhạc phẩm này là cả hai chế độ đối kháng nhau lại cùng sử dụng suốt giai đoạn chiến tranh giữa hai miền Nam Bắc (1954-1975). Hiện tại, bài hát này được nhà nước Việt Nam sử dụng trong các lễ tang chính thức. Người Việt ở hải ngoại, bài hát vẫn được sử dụng trong nhiều trường hợp có nghi lễ truy điệu.

Nguyên thủy, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (1921-1989) viết ca khúc có tên là Hát Giang Trường Hận, trong một kỳ trại do Tổng hội Sinh viên Đông Dương tổ chức tại Mê Linh, vào khoảng năm 1942-1943. Đến năm 1946, Lưu Hữu Phước cùng với một đồng nghiệp là Hồng Lực đã sửa phần lời và đổi tên bài hát "Hát Giang Trường Hận" thành "Hồn Tử Sĩ" để tưởng nhớ và chiêu hồn các chiến sĩ hy sinh trong thời kỳ chống Pháp.

Theo thiển ý của người viết, ngoài giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, có một nguyên nhân khiến nhạc phẩm này được phổ biến và sử dụng rộng rãi, liên tục trong thời gian dài hơn bất kỳ tác phẩm âm nhạc nào khác của Việt Nam, có lẽ do hơn bảy thập kỷ qua nó chỉ được trình tấu chứ không được hát lời ca, nhất là vào những thời gian 1954-1975 ở miền Bắc và sau 1975 đến nay trên toàn quốc Việt Nam. Đó cũng là lý do khiến rất nhiều người từng nghe, từng xúc động với giai điệu trầm hùng của “Hồn Tử Sĩ”, nhưng rất ít người biết đến lời ca, càng hiếm hoi người biết đến nguyên bản ca khúc Hát Giang Trường Hận.

Nói vậy, chẳng lẽ nếu mọi người biết - và thuộc - lời ca khúc này thì nó sẽ không được dùng phổ biến vậy sao? Đây chỉ là suy diễn của tôi, một thiển ý xuất phát từ thực tiễn là gần nửa thế kỷ nay, lịch sử Việt Nam thường được “tô đậm”, nhấn mạnh các diễn biến lịch sử đất nước giai đoạn từ sau thập kỷ 20 của thế kỷ XX đến nay. Lịch sử trước đó chỉ được nhắc đến một cách sơ sài, phiến diện. Vì thế, từ một ca khúc vinh danh lòng yêu nước và công lao chống ngoại xâm của nhị vị nữ anh hùng và nhân dân thời trước là khó được chấp nhận và tác giả phải sửa lại lời ca; và ngay cả khi sửa "Hát Giang Trường Hận" thành "Hồn Tử Sĩ" rồi cũng thật khó được chấp nhận được cất tiếng hát lên ở những sự kiện như lễ tang chính thức của nhà nước hiện nay.

Điều này lâu nay ít người để ý, mặc dù trên Youtube, từ lâu đã có thể nghe NSND Trần Khánh cùng dàn hợp xướng của đài Tiếng Nói Việt Nam hoặc đơn ca của NSND Quang Thọ (Nhà hát Ca Múa Nhạc VN). Tại các lễ tang cấp nhà nước, người ta thường phát bài Hồn Tử Sĩ do Dàn Nhạc kèn của Đoàn Nghi lễ quân đội hòa tấu.

Có tài liệu ghi tên tác giả phần lời bài “Hồn Tử Sĩ” là Hoàng Mai Lưu. Nhưng thông tin này không chính xác. Hoàng Mai Lưu là bút danh chung của nhóm bạn Huỳnh Văn Tiểng, Mai Văn Bộ, và Lưu Hữu Phước. Sự kết hợp nhóm bạn này xảy ra sau khi đã có Hồn Tử Sĩ, sáng tác của Lưu Hữu Phước và Hồng Lực tham gia phần lời như đã nói ở trên. Xin đọc thêm thông tin về nhóm Hoàng Mai Lưu tại http://phatgiaobaclieu.com/hoang-mai-luu-va-ca-khuc-giai-phong-mien-nam-ts-tran-thuan/ 

Nhạc của Lưu Hữu Phước nhưng lời của Phan Mai, bạn có thể lắng nghe giọng hát Thái Thanh thể hiện "Hồn Tử Sĩ".

Còn có một nhạc phẩm với nội dung tương tự,  ít được biết tới là bài “Chiêu Hồn Tử Sĩ” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, sau đó lại được đặt tên lại là “Mặc Niệm Đồng Chí”.

Các bạn có thể đọc và so sánh lời các bài "Hát Giang Trường Hận" và "Hồn Tử Sĩ" tại https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93n_t%E1%BB%AD_s%C4%A9#B%C3%A0i_h%C3%A1t_chung_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t_Nam và dị bản khác tại https://loibaihat.biz/lyric/petsj/hontusi/
_______________________________________________

Thứ Tư, 5 tháng 8, 2020

Bộ Sưu Tập Tem Việt Nam Cộng Hòa - Phần III (1969-1975)


Ngày 23-3-1969 phát hành bộ tem “Phụ nữ Việt nam”

Ngày 01-6-1969 phát hành bộ tem “Chiến dịch chiêu hồi”

Ngày 09-6-1969 phát hành bộ tem “Dân chủ và pháp trị” 
 
 

Ngày 10/07/1969 phát hành bộ tem “Bưu cục lưu động đầu tiên” 
 
 

Ngày 29/08/1969 phát hành bộ tem “Dân tộc thiểu số Việt Nam”
 

Ngày 20/09/1969 phát hành bộ tem “Tổng động viên”
 

Ngày 29/10/1969 phát hành bộ tem “Đệ ngũ thập chu niên Tổ chức Lao động Quốc tế” 
 

Ngày 02/01/1970 phát hành bộ tem (tem cuộn khổ nhỏ, máy tự động) “Lăng Minh Mạng” 

Ngày 15/01/1970 phát hành bộ tem “Các loại chim” gồm 04 mẫu (hình tam giác). 
 
 
 

Ngày 31/01/1970 phát hành bộ tem “Nạn nhân biến cố tết Mậu Thân” 
 

Ngày 13/03/1970 phát hành bộ tem "Y phục cổ truyền Việt Nam" 

Ngày 26/03/1970 Kỷ niệm ngày ban hành "Luật người cày có ruộng" 

Ngày 10/06/1970 phát hành bộ tem "Tái thiết cố đô Huế"
 

Ngày 29/08/1970 phát hành bộ tem "Người cày có ruộng" 

Ngày 15-9-1970, phát hành bộ tem "Tái thiết khu gia cư"
 

Ngày 03/140/1970 phát hành bộ tem "Năm năng suất Á châu"

Ngày 16/11/1970 phát hành bộ tem "Thi sĩ Việt Nam: Nguyễn Đình Chiểu" 
 

Ngày 30/11/1970 phát hành bộ tem "Năm quốc tế giáo dục 1970" 

Ngày 08/12/1970 phát hành bộ tem “Hội nghị hội đồng liên hiệp nghị sĩ Á châu kỳ 9”
 

Ngày 09/12/1970 phát hành bộ tem “Đại hội đồng liên hiệp nghị sĩ Á châu kỳ 6” gồm 01 mẫu

Ngày 12/01/1971 phát hành bộ tem “Vũ điệu dân tộc Việt Nam”  
 

Ngày 26-3-1971 phát hành bộ tem “Kỷ niệm đệ nhất chu niên ngày ban hành Luật người cày có ruộng”

Ngày 06-6-1971 phát hành bộ tem “Người phu trạm thuở xưa” 
 

Ngày 19/06/1971 phát hành bộ tem “ Ngày quân lực”

Ngày 20/08/1971 phát hành bộ tem “Thú rừng Việt Nam” 
 

Ngày 28/09/1971 phát hành bộ tem “Mùa gặt”  
 

Ngày 09/10/1971 phát hành bộ tem “Tân trụ sở liên hiệp bưu chính quốc tế” 
 

Ngày 16/11/1971 phát hành bộ tem “Các loại cá” 

Ngày 20/12/1971 phát hành bộ tem “Phát triển bưu chính nông thôn”
Ngày 10/01/1972 phát hành bộ tem “Phát triển ngư nghiệp” 

Ngày 28/01/1972 phát hành bộ tem “Vua Quang Trung” 

Ngày 04/02/1972 phát hành bộ tem "Cộng đồng phát triển"

Ngày 26/03/1972 phát hành bộ tem "Ngày nông dân Việt Nam"

Ngày 18/04/1972 phát hành bộ tem "20 năm phát triển hàng không Việt Nam 1951-1971" 
 
 
 
 
 
 
 

Ngày 05/05/1972 phát hành bộ tem "Cụ đồ nho" 

Ngày 15/06/1972 phát hành bộ tem "Nhân dân tự vệ"

Ngày 10/07/1972 phát hành bộ tem "Công khố phiếu" 
 
 

Ngày 14/08/1972 phát hành bộ tem "Lính thú đời xưa" 

Ngày 01/09/1972 phát hành bộ tem "Người thương binh"

Ngày 10/11/1972 phát hành lần thứ 2: bộ tem "Mùa gặt" 

Ngày 25/11/1972 phát hành bộ tem "Bình Long anh dũng"

Ngày 30/11/1972 phát hành bộ tem "Năm quốc tế phát triển sách" 

Ngày 18/02/1973 phát hành bộ tem "Kỷ niệm người hồi chánh thứ 200.000"
Ngày 24/02/1973 phát hành bộ tem "Chiến thắng Quảng Trị"

Bì thư kỷ niệm ngày Phụ nữ Việt Nam 10/03/1973 

Ngày 23/03/1973 phát hành bộ tem "Ngày khí tượng thế giới"

Ngày 26/03/1973 phát hành bộ tem "Ngày nông dân Việt Nam" 

Ngày 08/04/1973 phát hành bộ tem "Kỷ niệm 50 năm Interpol 1923-1973" 

Ngày 17/05/1973 phát hành bộ tem "Ngày viễn thông thế giới"

Ngày 06/11/1973 phát hành bộ tem "Phát triển quốc gia"

Ngày 20/12/1973 phát hành bộ tem "Con trâu"
Ngày 29/12/1973 phát hành bộ tem "Kỷ niệm 25 năm bản tuyên ngôn quốc tế nhân quyền" 

Ngày 31/12/1973 phát hành bộ tem "Kỷ niệm 25 năm thành lập Tổ chức Y tế Quốc tế"

Ngày 13/01/1974 phát hành bộ tem "Cô lái đò" 
 
 

Ngày 28/01/1974 phát hành bộ tem "Kỷ niệm ngày Chiến Hữu Đồng Minh" 
 

Ngày 27/02/1974 phát hành bộ tem "Kỷ niệm Hai bà Trưng"

Ngày 26/03/1974 phát hành bộ tem "Ngày nông dân" 
 

Ngày 02/04/1974 phát hành bộ tem "Kỷ niệm Hùng Vương" 

Ngày 14/04/1974 phát hành bộ tem "Thư viện Quốc gia" 

Ngày 01/06/1974 phát hành mẫu tem "Thương binh" in lại giá tiền 

Ngày 22/06/1974 phát hành bộ tem "Ngày quốc tế viện trợ" 

Ngày 02/07/1974 phát hành mẫu tem "Kỷ niệm đệ nhất chu niên ngày ban hành luật người cày có ruộng" in lại giá tiền

Ngày 12/07/1974 phát hành bộ tem "Du lịch" 

Ngày 18/08/1974 phát hành bộ tem "Hoa lan" 

Ngày 01/08/1974 phát hành mẫu tem "Vũ điệu dân tộc" in lại giá tiền

Ngày 01/10/1974 phát hành bộ tem phạt "Các loại bướm" in lại giá tiền

Ngày 09/10/1974 phát hành bộ tem "Kỷ niệm đệ bách chu niên liên hiệp bưu chính quốc tế" 

Ngày 18/11/1974 phát hành mẫu tem "Ngày khí tượng quốc tế"
và mẫu tem "Ngày viễn thông thế giới", in lại giá tiền

Ngày 01-01-1975 phát hành mẫu tem "Mùa gặt" và mẫu tem "Kỷ niệm 50 năm Interpol" in lại giá
Ngày 05/01/1975 phát hành bộ tem "Di tích lịch sử"
Ngày 14/01/1975 phát hành bộ tem 
"Hội nghị quốc tế nhi đồng và phát triển quốc gia ICCND"
Ngày 26/01/1975 phát hành bộ tem "Thú vui ngày tết" 

Ngày 23/02/1975 phát hành bộ tem "Hát bộ"

Ngày 26/3/1975 phát hành bộ tem "Ngày nông dân Việt Nam"
Ngày 01/4/1975 phát hành mẫu tem "Chiến hữu đồng minh" in lại giá mặt 
 

Ngày 01/4/1975 phát hành mẫu tem "Kỷ niệm 25 năm thành lập Tổ chức Y tế Quốc tế" in lại giá mặt 

Ngày 25/4/1975 phát hành mẫu tem "Phát triển quốc gia" in lại giá mặt 

Dòng "QUÂN BƯU" phát hành ngày 01/7/1960
 

Dòng "QUÂN BƯU" phát hành ngày 01/02/1969

Tưởng Nhớ 30-4-1975


_________________________________________________________________________________
Nguồn: https://sites.google.com/site/namkyluctinhorg/tac-gia-tac-pham/khong-ro-tac-gia/bo-suu-tap-tem-viet-nam-cong-hoa-1951-1975