Thứ Sáu, 10 tháng 3, 2017

Hoàng Ân - ngôi chùa "sáng rực" trong xóm nhỏ

Cây dầu hơn 300 năm tuổi

Cù Lao Phố - Những điều mắt thấy, tai nghe

(Bài 03)
  • Mai Lĩnh

Từ xa, đã nhìn thấy ngọn cây dầu cao vút, đứng thẳng như cột cờ (có vòng ôm quanh gốc khoảng 8m) được cho là có trên 300 năm tuổi trong sân chùa. Bên ngoài sân, trên nhiều hạng mục mới được tôn tạo, màu vàng nhũ nổi bật dưới ánh nắng chiều. Chùa Hoàng Ân tọa lạc tại ấp Nhị Hoà, xã Hiệp Hòa, thành phố Biên Hòa. Đến chùa, phải đi vào con hẻm trên đường Đặng Văn Trơn (hoặc theo con hẻm khác từ đường Đỗ Văn Thi. Sách "Biên Hòa sử lược toàn biên" (Lương Văn Lựu, xuất bản năm 1971) chép: “Chùa Hoàng Ân nguyên là một am tự lập từ năm Kỷ Dậu (1729). Chùa do một Thiền sư phái Lâm Tế khai sơn và tạo dựng...”.

Bên trong chánh điện, ngoài hương án chính giữa thờ Phật với rất nhiều tượng, còn có nhiều hương án thờ chư vị thánh thần như "Quan Thánh Đế", "Bà Chúa Nguyên Nhung", "Diêu Trì Thánh Mẫu", có cả bàn thờ "Giám Trai" và "Cha Trời Mẹ Đất"... khiến khách tham quan ngỡ ngàng, băn khoăn... không biết đây là chùa Phật Giáo hay đền thờ "Đa thần giáo"! Trong chánh điện, hai tủ kính chất đầy kinh sách nhà Phật (sách mới như ở các nhà sách) và nhiều tủ kính sáng rực chứa vô số "xá lợi" của Phật và các ... vị thánh! Nhìn qua, có cảm giác như đang đứng trong một cửa hiệu kim hoàn sang trọng.

Thứ Ba, 7 tháng 3, 2017

Ngôi chùa sư nữ với câu chuyện tình éo le gần 200 năm trước


Cù Lao Phố - Những điều mắt thấy, tai nghe

(Bài 2)

  • Mai Lĩnh
Viếng chùa, lại là một ngôi chùa cổ, khung cảnh thường u nhã, tôn nghiêm, gợi lòng hoài cổ khiến khách nhàn du thấy lòng thanh tịnh, nhẹ nhàng. Nhưng ngày nay, nhiều ngôi chùa cổ không tạo được những cảm nhận như vậy! Không biết có phải tại lòng lữ khách còn nhiều vọng động quá chăng?

Ở Cù Lao Phố và Biên Hoà nói chung, hầu hết đình đền, chùa miếu được bảo tồn nguyên vẹn và có nhiều lần trùng tu, tôn tạo; đó là việc làm cần thiết, nhưng chất lượng và hiệu quả còn tuỳ cách làm.
Khi bước vào chùa Đại Giác - một trong ba ngôi chùa cổ nhất của Biên Hòa (hai ngôi chùa còn lại là chùa Bửu Phong và chùa Long Thiền) - tọa lạc tại  ấp Nhị Hòa, xã Hiệp Hòa (Cù Lao Phố); tôi  
ngắm ba pho tượng lớn đặt sân trước chánh điện mà không muốn chụp ảnh: Tượng Phật Thích Ca ngồi gốc Bồ Đề có khuôn mặt đẹp của một người đàn ông thông minh, sắc sảo; tượng ngài Di Lặc có nụ cười mãn nguyện như ông Thần Tài còn tượng đức Quán Âm Bồ tát thì khiến tôi liên tưởng đến các vị Thánh Mẫu của Thiên Tiên Thánh Giáo, được sơn màu trên khuôn mặt một phụ nữ sang trọng đầy uy lực và khoác lên mình chiếc áo choàng màu thiên thanh!

Trong chánh điện, các ni sư đang hành lễ nên không tiện bước vào, tôi đành ngồi tựa gốc bồ đề nghe anh Phạm Hoài Nhân kể ... "Chuyện tình nơi cửa Phật".


Đi chơi mà được theo chân anh Hai này thiệt là sướng. Anh là chủ nhân trang Vinacom (http://dongnai.vncgarden.com), một trang blog chuyên về du lịch và truyền thông có đông đảo bạn đọc. Xin trích đăng câu chuyện liên quan đến ngôi chùa cổ này:

Chùa cổ Chúc Thọ - Ngôi chùa của người chết!



Cù Lao Phố - những điều mắt thấy, tai nghe.

(Bài 1)
  • Mai Lĩnh
Tên chùa viết rất nhỏ trên bức tường bên phải cổng vào chùa, còn lại toàn chữ Tàu.

Ở Việt Nam, từ xưa, chùa là nơi cư ngụ của những người xuất gia tu hành, thuyết giảng Phật pháp và là nơi các Phật tử lui tới tu học, đảnh lễ Tam Bảo. Cảnh chùa thường là không gian thanh tịnh, trầm mặc và tôn nghiêm. Khi được anh Phạm Hoài Nhân đưa đến thăm chùa Chúc Thọ (số 542A2, xã Hiệp Hòa, thành phố Biên Hòa), tôi quá ngạc nhiên vì những điều trông thấy, đến nỗi không muốn bước vào bên trong, gặp những người đang bận rộn trong đó.

Thứ Tư, 1 tháng 3, 2017

Một chuyến đi rong



  • Bài: Nguyễn Đặng Kỳ
  • Ảnh: Mai Lĩnh

Nhìn các bạn trẻ đi “phượt” thích lắm, nhưng nghĩ đến tuổi tác và sức khỏe của mình mà ngại. Hai bạn già chúng tôi đắn đo mãi, cuối cùng cũng quyết định làm một chuyến gần để thử sức mình, coi như tự kiểm tra sức khoẻ.

Xuất phát lúc 7g30 từ Bình Chánh (Saigon), hai người trên một chiếc Honda trực chỉ Gò Công theo quốc lộ 50. Dù đã đi, đã biết khá nhiều nơi xa hơn nhưng vùng đất Gò Công (chỉ cách Sài Gòn 60 km) vẫn khiến chúng tôi háo hức vì chưa từng đặt chân đến. Nơi đây được gọi là miền gái đẹp, là quê hương của hai vị hoàng hậu nổi tiếng dưới triều nhà Nguyễn (bà Từ Dũ vợ vua Thiệu Trị và bà Nam Phương vợ vua Bảo Đại).


Thứ Hai, 28 tháng 11, 2016

Sâu nặng nghĩa tình

  • Hồ Sĩ Bình
Từ nhiều năm trước, mỗi lần về Quảng Trị, Quát đều ghé thăm tôi tại Đà Nẵng. Trong những lúc uống cà phê với nhau dọc đường, Quát vẫn vội vội vàng vàng rồi xách máy ảnh lên đường. Hỏi, chỉ nghe trả lời là về Quảng Trị để chụp ảnh. Anh trở lại vùng đất ấy rất dài ngày, ăn dầm ở dề lặn lội khắp hang cùng ngõ hm để săn ảnh. Tôi hỏi: Sẽ làm gì với hàng nghìn bức ảnh như thế? Rõ ràng đầu tư cho một cuộc chơi như thế - quá tốn kém, thời gian và sức lực của một người đã bước qua tuổi 65. Ngày ấy anh chẳng nói gì, chỉ cười … chụp để chơi thôi, chơi cho vui ấy mà.
Mưa lụt ở vùng trũng Hải Lăng

Nói vậy nhưng không hề “chơi cho vui” chút nào mà nghiêm túc, rất nghiêm túc là đằng khác. Có lẽ anh giữ bí mật trước khi có một sản phẩm trình làng. Anh đã chịu khó ln lội khắp Quảng Trị, từ Ô Lâu, Thạch Hãn, Hiền Lương, sông Hiếu từ đầu sông đến cuối sông, chợ quê, làng quê, lễ hội, những vùng trời yên ả còn lưu giữ dù rất mong manh nét xưa cũ, kể cả những quán nhỏ trong mưa bay, những cung đường trong sương lạnh, em gái đạp xe về dưới mưa…
Cái cách anh đi “săn ảnh” cũng vội vàng cấp tập như sợ trễ, sợ không kịp nữa, sợ mốt mai mất đi không còn gì để lưu giữ. 

Thứ Năm, 16 tháng 6, 2016

Những di tích việc bức hại giáo dân ở Quảng Trị từ thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XIX

* Mai Lĩnh
Bức phù điêu tại lăng Tử Đạo Trí Bưu

Một số thông tin về việc cấm đạo ở Việt Nam từ thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XIX:
- Ở Đàng Trong, 6 đời Chúa Nguyễn đã ban hành 8 sắc chỉ trong thời gian từ 1625 đến 1725.
- Ở Đàng Ngoài, 7 đời Chúa Trịnh đã ban hành 17 sắc chỉ trong thời gian từ 1629 đến 1773.
- Nhà Tây Sơn có 5 sắc chỉ cấm đạo do vua Thái Đức (Nguyễn Nhạc) ban hành 2 sắc chỉ và Cảnh Thịnh ban hàng 3 sắc chỉ. Đặc biệt, vua Quang Trung không ban hành một Sắc Chỉ nào. Quan Thái Phó Trần Quang Diệu là người chống lại việc cấm đạo. Ông chống đối lại việc bắt bỏ tù và đày đoạ các Giáo Sĩ và giáo dân. Vợ chồng Thái Phó (phu nhân là nữ tướng Bùi Thị Xuân) rất có cảm tình với các Giáo Sĩ Thừa Sai.

Thứ Ba, 7 tháng 6, 2016

Đâu rồi những đồi sim?!

* Mai Lĩnh

Sim bên triền đập Trấm, tháng 6/2014
Với ý nghĩ tìm lại những nét đặc trưng về thiên nhiên, con người ở Quảng Trị đã ghi sâu vào ký ức tuổi thơ, hai đề tài toi dành nhiều thời gian suy nghĩ và tìm kiếm nhất là hình ảnh những đồi sim, nắng và gió Lào ở Quảng Trị.

Những “đồi sim” chứ không chỉ là hoa và trái sim. Và với thằng nhóc 6 tuổi như tôi hồi đó, chưa hề biết gì đến bài thơ của cụ Hữu Loan, chỉ thấy thích khi biết loại trái ngon, ngọt đầy ắp rổ của mấy bà ngồi bán dọc đường Phan Bội Châu vô chợ Đông Hà, lại có thể hái ăn thoải mái, không phải mua vì cây sim mọc hoang đầy trên đồi. Hồi đó, nhà tôi ở cái xóm nhỏ thuộc thôn đệ Nhị, cạnh đồng lúa làng Tây Trì. Nếu tính theo đường QL9 thì qua khỏi nhà thờ là “ngoại ô” rồi, con đường lên dốc và quẹo tay trái về hướng tây; bên trái là đồi đất chập chùng mọc đầy sim, bên phải là vùng đất thấp kéo dài ra bờ sông Hiếu. Đi lên, qua khỏi đường sắt là đã thấp thoáng những xóm người Thượng (cách gọi người dân tộc thiểu số hồi ấy).

Thứ Hai, 6 tháng 6, 2016

Lễ tảo mộ ở Đại An Khê, Hải Lăng.

* Mai Lĩnh

Nói tới tục tảo mộ, hay chạp mả, người ta thường liên tưởng đến câu 
Thanh minh trong tiết tháng Ba,
lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh
trong truyện Thúy Kiều (Nguyễn Du). Nhưng đó là chuyện kể theo phong tục và bối cảnh Trung Hoa ngày xưa.
Người Việt, từ xưa đã có truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, và thời tiết có những khác biệt theo vùng miền nên ngày tảo mộ, chạp mả được tiến hành vào những thời điểm khác nhau, nhất là vì cuộc sống thay đổi nhưng tựu trung vẫn nhằm hai mục đích chính là thăm viếng, sửa sang nơi an nghỉ của tiền nhân (người đã khuất) để tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ gia tiên; thứ hai, đó cũng là dịp để người trong gia tộc có dịp quần tụ trong điều kiện sống tản mác khắp nơi, quanh năm lo chuyện mưu sinh.

Thứ Năm, 2 tháng 6, 2016

Ngôi chùa có miếu thờ linga và yoni !

* Mai Lĩnh

Đó là chùa Đông Lâm ở làng Cu Hoan, xã Hải Thiện, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Ngôi chùa tọa lạc trong khu vườn rộng, có lẽ nằm trên vị trí một kiến trúc cổ xưa của người Chămpa trước khi hai châu Ô, Rí sát nhập vào lãnh thổ Đại Việt từ cuộc hôn nhân của Chế Mân và công chúa Huyền Trân (năm 1306).

Qua nhiều thế kỷ với nhiều đổi thay, tang thương dâu bể; vùng đất này trải qua nhiều cuộc chiến, trong khu vườn chùa Đông Lâm chỉ còn sót lại dấu tích của một giếng cổ Chămpa, theo cách đào giếng xếp đá như vùng di tích giếng cổ ở Gio An (huyện Gio Linh, Quảng Trị). Theo lời nhà sư trụ trì hiện nay, người dân địa phương đã tìm thấy dưới đáy giếng hai vật thể điêu khắc đá mang hình tượng linga và yoni, người đã đưa lên đặt vào ngôi miếu nhỏ và tiếp tục nhang khói đến ngày nay như một hình thức thờ tự theo tín ngưỡng dân gian.

Thứ Ba, 31 tháng 5, 2016

Dấu chân chúa Nguyễn bên bờ sông Thạch Hãn

* Mai Lĩnh - Nguyễn Hiếu

Nguyễn Hoàng (1525 - 1613), tức là Chúa Tiên, là người tiên phong mở rộng bờ cõi đất nước xuống phía nam, mở đầu cho việc hùng cứ phương nam của chín đời Chúa Nguyễn, lập nên vương triều nhà Nguyễn.
Nguyễn Hoàng (sinh tại Gia Miêu ngoại trang, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hóa) là con trai thứ hai của Nguyễn Kim (1468 - 1545) và bà Nguyễn Thị Mai (quê ở Hải Dương). Theo phả hệ họ Nguyễn ở Gia Miêu, ông là hậu duệ của Nguyễn Bặc.